گسترش مدل‌های هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ فناوری در ساخت مراکز داده، توسعه زیرساخت‌های پردازشی و افزایش نیاز به شبکه‌های انتقال و توزیع برق، تقاضای تازه‌ای برای مس ایجاد کرده است. این فلز که پیش‌تر عمدتاً با صنایع برق، ساختمان، خودروسازی و تجهیزات صنعتی شناخته می‌شد، اکنون در پیوند با یکی از مهم‌ترین تحولات اقتصادی جهان، یعنی توسعه اقتصاد دیجیتال، جایگاه تازه‌ای پیدا کرده است.
بااین‌حال، یک پرسش اساسی مطرح است: آیا هوش مصنوعی واقعاً به موتور جدید مصرف فیزیکی مس تبدیل شده و می‌تواند توازن عرضه و تقاضای جهانی را تغییر دهد، یا آنچه امروز در بازار مشاهده می‌شود، بیش از آنکه ناشی از مصرف تحقق‌یافته باشد، حاصل انتظارات سرمایه‌گذاران از آینده این فناوری است؟
پاسخ به این پرسش مستلزم بررسی هم‌زمان پنج موضوع است: میزان تقاضای مس در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و مراکز داده، سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ فناوری، ارتباط تحولات بازار فناوری با قیمت مس، چشم‌انداز عرضه و تقاضای جهانی تا سال ۲۰۳۰ و در نهایت فرصت‌های پیش‌روی شرکت‌های معدنی و صنایع مس ایران.
۱ - هوش مصنوعی و مصرف فیزیکی مس؛ فراتر از تراشه‌ها و پردازنده‌ها
برای درک رابطه هوش مصنوعی و بازار مس، ابتدا باید یک تصور رایج را اصلاح کرد: مصرف مس در صنعت هوش مصنوعی صرفاً به قطعات الکترونیکی و تجهیزات داخل سرورها محدود نمی‌شود. بخش مهمی از نیاز این فناوری به مس، از زیرساخت‌هایی ناشی می‌شود که امکان فعالیت مراکز داده را فراهم می‌کنند؛ از سامانه‌های تأمین و توزیع برق گرفته تا کابل‌ها، ترانسفورماتورها، تجهیزات خنک‌کننده و شبکه‌های انتقال انرژی.
مراکز داده مجهز به زیرساخت‌های هوش مصنوعی، به‌دلیل تراکم بالای پردازنده‌ها و مصرف قابل‌توجه برق، به سامانه‌های الکتریکی و خنک‌کننده متناسب با این سطح از تقاضا نیاز دارند. مس به‌دلیل رسانایی الکتریکی و حرارتی بالا، همچنان یکی از مواد مهم مورد استفاده در این تجهیزات است. البته میزان مصرف آن به طراحی مرکز داده، نوع تجهیزات، ظرفیت پردازشی، الزامات پشتیبان و معماری تأمین انرژی بستگی دارد.
گزارش مؤسسه S&P Global که در ۸ ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شد، یکی از مطالعات مهم درباره این موضوع است. بر اساس این گزارش، تقاضای مس منتسب به مراکز داده جهان از حدود ۱٫۱ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ می‌تواند به ۲٫۵ میلیون تن در سال ۲۰۴۰ برسد. همچنین پیش‌بینی شده است مراکز داده اختصاص‌یافته به آموزش مدل‌های هوش مصنوعی در سال ۲۰۳۰ حدود ۵۸ درصد از تقاضای مس مراکز داده را به خود اختصاص دهند.
این دو رقم باید با دقت تفسیر شوند: برآورد ۱٫۱ تا ۲٫۵ میلیون تن به تقاضای مس مراکز داده مربوط است و نباید آن را معادل مصرف انحصاری مراکز داده هوش مصنوعی دانست. همچنین سهم ۵۸ درصدی، سهم مراکز داده آموزش هوش مصنوعی از تقاضای مس در مجموعه مراکز داده است، نه سهم آن‌ها از کل مصرف جهانی مس. در روش محاسباتی S&P Global، اکوسیستم مراکز داده و زیرساخت برق مرتبط با اتصال و تأمین انرژی آن‌ها نیز مورد توجه قرار گرفته است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم توسعه مراکز داده، علاوه بر تجهیزات داخلی، به افزایش ظرفیت تولید و انتقال برق و تقویت شبکه‌های مرتبط نیز نیاز دارد. S&P Global برآورد کرده است تقاضای مس مربوط به زیرساخت برق مرتبط با مراکز داده تا سال ۲۰۴۰ به حدود یک میلیون تن در سال برسد؛ رقمی که در محاسبات این مؤسسه به زیرساخت تولید برق و شبکه‌های انتقال و توزیع مربوط می‌شود.
پژوهش منتشرشده در اوت ۲۰۲۶ در نشریه علمی Resources Policy
نیز این موضوع را از زاویه دیگری بررسی کرده است. این مطالعه با استفاده از یک مدل پایین‌به‌بالا، نیاز زیرساخت مراکز داده هوش مصنوعی به ۲۰ ماده معدنی را تا سال ۲۰۳۵ برآورد می‌کند. بر اساس نتایج مدل، مس حدود ۸۳ درصد از جرم کل مواد معدنی بررسی‌شده را تشکیل می‌دهد و شبکه‌های انتقال و توزیع برق حدود ۶۴ درصد از تقاضای مس برآوردشده در این مدل را به خود اختصاص می‌دهند.
این درصدها نتایج یک مدل پژوهشی درباره زیرساخت مراکز داده هوش مصنوعی‌اند؛ بنابراین نباید آن‌ها را آمار اندازه‌گیری‌شده مصرف واقعی جهان یا سهم مس از کل مصرف مواد معدنی در اقتصاد جهانی تلقی کرد. اهمیت اصلی این پژوهش در نشان‌دادن نقش زیرساخت برق و شبکه‌های انتقال و توزیع در شکل‌گیری تقاضای مواد معدنی است.
مجموع این یافته‌ها نشان می‌دهد توسعه هوش مصنوعی بیش از آنکه صرفاً به افزایش تولید تراشه وابسته باشد، به گسترش زیرساخت‌های فیزیکی انرژی نیز نیاز دارد. به بیان دیگر، افزایش ظرفیت پردازشی جهان می‌تواند به افزایش نیاز به برق پایدار، شبکه انتقال، تجهیزات الکتریکی و سامانه‌های خنک‌کننده منجر شود؛ مجموعه‌ای که مس در بخش‌های مهمی از آن حضور دارد.
۲ - سرمایه‌گذاری غول‌های فناوری
رشد تقاضای مس در ارتباط با هوش مصنوعی، بدون بررسی حجم سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ فناوری قابل تحلیل نیست. شرکت‌هایی مانند مایکروسافت، آمازون، گوگل و متا برای توسعه ظرفیت پردازشی، ساخت مراکز داده و تأمین انرژی موردنیاز آن‌ها، سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای را در دستور کار قرار داده‌اند.
آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در گزارش Key Questions on Energy and AI که در ۱۶ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، اعلام کرده است مخارج سرمایه‌ای پنج شرکت بزرگ فناوری در سال ۲۰۲۵ از ۴۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته و انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶ حدود ۷۵ درصد دیگر افزایش یابد. این رقم به مخارج سرمایه‌ای پنج شرکت فناوری مربوط است و نباید تمام آن را سرمایه‌گذاری اختصاصی در مراکز داده یا خرید تجهیزات مس‌بر تلقی کرد؛ بااین‌حال، ابعاد سرمایه‌گذاری شرکت‌های فناوری و نقش آن در شتاب‌گرفتن توسعه زیرساخت‌های دیجیتال را نشان می‌دهد.
همین گزارش پیش‌بینی می‌کند مصرف برق کل مراکز داده جهان از حدود ۴۸۵ تراوات‌ساعت در سال ۲۰۲۵ به حدود ۹۵۰ تراوات‌ساعت در سال ۲۰۳۰ برسد؛ یعنی تقریباً دو برابر شود. مصرف برق مراکز داده متمرکز بر هوش مصنوعی نیز در همین دوره، بر اساس برآورد آژانس، سه برابر خواهد شد.
از سوی دیگر، شرکت معدنی BHP در ۱۸ اوت ۲۰۲۶، برآورد قابل‌توجهی ارائه کرده است. بر اساس این گزارش، هر ۲۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری سالانه اضافی در مراکز داده، از نظر نیاز به مس برای سخت‌افزار رایانه‌ای و زیرساخت برق، معادل تولید یک معدن مس با ظرفیت سالانه ۱۵۰ هزار تن است. این برآورد یک مقایسه معادل‌سازی‌شده برای نشان‌دادن شدت نیاز به مس است؛ نه به این معنا که به‌ازای هر ۲۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری، الزاماً یک معدن جدید احداث خواهد شد.
BHP همچنین پیش‌بینی کرده است مخارج سرمایه‌ای مرتبط با هوش مصنوعی بزرگ‌ترین شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری آمریکا در سال تقویمی ۲۰۲۶ به حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیارد دلار برسد. این رقم پیش‌بینی این شرکت درباره هزینه‌کرد شرکت‌های بزرگ آمریکایی است و نباید آن را با سرمایه‌گذاری تحقق‌یافته یا هزینه‌کرد صرفاً مربوط به مراکز داده یکسان دانست.
این ارقام نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی تنها به خرید پردازنده و تجهیزات رایانه‌ای محدود نمی‌شود، بلکه زنجیره‌ای از تقاضا را در صنایع معدنی، تولید کابل، تجهیزات انتقال برق، ترانسفورماتور و زیرساخت‌های انرژی ایجاد می‌کند. بااین‌حال، تبدیل این سرمایه‌گذاری‌ها به مصرف واقعی مس به زمان اجرای پروژه‌ها، تأمین تجهیزات، دسترسی به برق و میزان تحقق برنامه‌های توسعه وابسته است.
۳ - هوش مصنوعی و قیمت جهانی مس؛ واقعیت مصرف یا انتظارات سرمایه‌گذاران؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های تحلیل بازار مس، تفکیک میان افزایش واقعی مصرف و اثر انتظارات سرمایه‌گذاران بر قیمت این فلز است. این دو پدیده با یکدیگر ارتباط دارند، اما الزاماً هم‌زمان و با شدت یکسان اتفاق نمی‌افتند.
از یک سو، افزایش سفارش تجهیزات الکتریکی، ساخت مراکز داده و توسعه شبکه‌های برق می‌تواند به افزایش مصرف فیزیکی مس منجر شود. از سوی دیگر، بازارهای مالی معمولاً پیش از تحقق کامل تقاضا، چشم‌انداز رشد آن را در قیمت قراردادهای آتی و تصمیم‌های سرمایه‌گذاری منعکس می‌کنند. به همین دلیل، ممکن است بخشی از اثر توسعه هوش مصنوعی بر قیمت مس پیش از آنکه در آمار مصرف و تحویل فیزیکی فلز نمایان شود، در انتظارات بازار ظاهر شود.
وب‌سایت MINING.COM در مقاله‌ای که در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، به تحلیل مؤسسه Red Cloud Securities درباره همین موضوع پرداخت. بر اساس این تحلیل، توسعه مراکز داده هوش مصنوعی و سرمایه‌گذاری در شبکه‌های انتقال برق می‌تواند در بلندمدت فشار افزایشی بر بازار مس ایجاد کند؛ درحالی‌که تعرفه‌های تجاری، ضعف تقاضای آمریکا و شرایط اقتصاد کلان ممکن است در کوتاه‌مدت اثر معکوس داشته باشند.
Red Cloud در آن مقطع برای سال ۲۰۲۶ مازاد عرضه ۱۲۶ هزار تنی پیش‌بینی کرده بود. این عدد پیش‌بینی همان مؤسسه در سپتامبر ۲۰۲۵ است و نباید به‌عنوان برآورد فعلی بازار یا نتیجه قطعی عرضه و تقاضا تلقی شود. اهمیت این نمونه در آن است که حتی در تحلیل‌هایی که چشم‌انداز بلندمدت مس را تحت تأثیر هوش مصنوعی مثبت ارزیابی می‌کنند، امکان مازاد عرضه در کوتاه‌مدت نیز منتفی دانسته نمی‌شود.
در مقابل، تحولات بازار سهام فناوری می‌تواند انتظارات مربوط به تقاضای آینده مس را نیز تغییر دهد. اگر سرمایه‌گذاران نسبت به بازده اقتصادی سرمایه‌گذاری‌های سنگین هوش مصنوعی تردید پیدا کنند، ممکن است سرعت اجرای پروژه‌های مراکز داده کاهش یابد یا برنامه‌های توسعه به تعویق بیفتد. چنین اتفاقی می‌تواند بخشی از انتظارات افزایشی بازار مس را تعدیل کند.
آژانس بین‌المللی انرژی نیز در گزارش سال ۲۰۲۶ خود تأکید می‌کند که سرمایه‌گذاری در مراکز داده به‌تنهایی از منابع مالی شرکت‌ها تأمین نخواهد شد و بازارهای سرمایه نقش مهمی در تأمین مالی این پروژه‌ها خواهند داشت. از این رو، سرعت توسعه مراکز داده و رشد مصرف انرژی آن‌ها می‌تواند به شرایط بازارهای مالی، انتظارات درباره بازده سرمایه‌گذاری و وضعیت عمومی اقتصاد وابسته باشد.
بنابراین، بازار مس با دو افق متفاوت روبه‌روست: افق بلندمدت که در آن توسعه هوش مصنوعی می‌تواند تقاضای فیزیکی را تقویت کند و افق کوتاه‌مدت که قیمت‌ها همچنان از متغیرهایی مانند رشد اقتصادی، وضعیت تقاضای چین، نرخ بهره، ارزش دلار، سیاست‌های تجاری، موجودی انبارها و رفتار سرمایه‌گذاران تأثیر می‌پذیرند.
این همان نقطه‌ای است که عنوان گزارش معنا پیدا می‌کند: هوش مصنوعی هم می‌تواند پیشران واقعی مصرف مس باشد و هم به عاملی برای شکل‌گیری انتظارات قیمتی در بازارهای مالی تبدیل شود. بااین‌حال، رشد انتظارات به‌تنهایی به معنای افزایش قطعی قیمت نیست؛ همان‌طور که رشد تقاضای بلندمدت نیز لزوماً کمبود عرضه در هر مقطع زمانی را تضمین نمی‌کند.
۴ - چشم‌انداز عرضه و تقاضای جهانی مس تا سال ۲۰۳۰؛ آیا صنعت معدن آماده پاسخ‌گویی است؟
افزایش تقاضای ناشی از هوش مصنوعی زمانی به مسئله‌ای راهبردی برای بازار جهانی مس تبدیل می‌شود که در کنار سایر عوامل مصرف، با محدودیت‌های ساختاری عرضه قرار گیرد.
توسعه معادن جدید مس فرایندی زمان‌بر و سرمایه‌بر است. اکتشاف، مطالعات امکان‌سنجی، تأمین مالی، اخذ مجوزهای زیست‌محیطی، احداث زیرساخت و راه‌اندازی کارخانه‌های فرآوری، همگی به زمان نیاز دارند. در نتیجه، حتی افزایش قیمت مس نیز لزوماً به افزایش فوری تولید منجر نمی‌شود.
گزارش S&P Global پیش‌بینی می‌کند تقاضای جهانی مس از حدود ۲۸ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ به ۴۲ میلیون تن در سال ۲۰۴۰ برسد؛ افزایشی نزدیک به ۵۰ درصد. این رشد فقط به هوش مصنوعی وابسته نیست و چهار محرک اصلی دارد: تقاضای پایه اقتصاد، گذار انرژی و توسعه خودروهای برقی و شبکه‌های برق، مراکز داده و هوش مصنوعی و نوسازی بخش دفاعی.
این مؤسسه همچنین هشدار می‌دهد در صورت توسعه‌نیافتن معادن جدید و گسترش‌نیافتن ظرفیت معادن موجود، بازار جهانی ممکن است تا سال ۲۰۴۰ با شکاف عرضه و تقاضایی در حدود ۱۰ میلیون تن مواجه شود. این رقم یک سناریوی پیش‌بینی‌شده در صورت تحقق‌نیافتن توسعه معنادار عرضه است، نه کسری قطعی و اجتناب‌ناپذیر بازار. در واقع، نتیجه این سناریو به میزان سرمایه‌گذاری، راه‌اندازی پروژه‌های جدید، توسعه معادن موجود و رشد بازیافت وابسته است.
بااین‌حال، برای ارزیابی وضعیت بازار در کوتاه‌مدت باید به آمار گروه مطالعات بین‌المللی مس (ICSG) نیز توجه کرد. این نهاد در پیش‌بینی منتشرشده در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، برآورد کرده است تولید معدنی مس جهان در سال ۲۰۲۶ به حدود ۲۳٫۴۸ میلیون تن و در سال ۲۰۲۷ به حدود ۲۴٫۲۲ میلیون تن برسد. این ارقام به‌ترتیب از رشد ۱٫۳ و ۳٫۱ درصدی تولید معدنی حکایت دارند.
بر اساس همین پیش‌بینی، تولید مس تصفیه‌شده در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ به‌ترتیب حدود ۲۸٫۶۹ و ۲۹٫۶۷ میلیون تن خواهد بود. مصرف ظاهری مس تصفیه‌شده نیز برای این دو سال به‌ترتیب حدود ۲۸٫۵۹ و ۲۹٫۳۰ میلیون تن برآورد شده است. بر این اساس، ICSG مازاد عرضه بازار مس تصفیه‌شده را در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۰۴ هزار تن و در سال ۲۰۲۷ حدود ۳۶۸ هزار تن پیش‌بینی کرده است.
نکته مهم در تفسیر این آمار آن است که مازاد اعلام‌شده به توازن تولید و مصرف مس تصفیه‌شده مربوط می‌شود و نباید آن را با توازن تولید معدنی یا بازار کنسانتره مس اشتباه گرفت. بازار کنسانتره و بازار مس تصفیه‌شده دو حلقه متفاوت از زنجیره تأمین هستند و ممکن است وضعیت عرضه و تقاضا در آن‌ها یکسان نباشد.
این ارقام یک نکته مهم را روشن می‌کنند: با وجود چشم‌انداز افزایشی تقاضای بلندمدت، نمی‌توان ادعا کرد بازار مس الزاماً در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ با کمبود عرضه مواجه خواهد بود. پیش‌بینی ICSG نشان می‌دهد که در کوتاه‌مدت، افزایش تولید و تغییرات مصرف می‌توانند توازن بازار مس تصفیه‌شده را به سمت مازاد عرضه سوق دهند.
البته خود ICSG نیز تأکید می‌کند که پیش‌بینی‌های بازار در معرض تغییر قرار دارند. اختلالات تولید، تحولات ژئوپلیتیکی و تغییرات مصرف می‌توانند توازن واقعی بازار را از برآوردهای فعلی دور کنند. این نهاد همچنین در محاسبه تقاضای ظاهری چین، برخی تغییرات ذخایر گزارش‌نشده، از جمله ذخایر دولتی و موجودی‌های نگهداری‌شده نزد تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و معامله‌گران را به‌طور کامل لحاظ نمی‌کند؛ موضوعی که می‌تواند بر برآورد توازن جهانی اثر بگذارد.
در واقع، مسئله اصلی صرفاً افزایش تقاضای مس نیست؛ بلکه توان صنعت معدن برای تبدیل منابع زمین‌شناسی به ظرفیت تولید اقتصادی و پایدار است. افت عیار ذخایر، افزایش هزینه استخراج، محدودیت‌های زیست‌محیطی، طولانی‌شدن زمان توسعه پروژه‌ها و نیاز به سرمایه‌گذاری‌های سنگین، همگی می‌توانند پاسخ عرضه به رشد تقاضا را دشوار کنند.
در کنار این عوامل، توسعه بازیافت و استفاده مجدد از قراضه نیز اهمیت دارد. بازیافت می‌تواند بخشی از نیاز بازار را تأمین کند و فشار بر استخراج اولیه را کاهش دهد؛ اما با توجه به رشد پیش‌بینی‌شده مصرف، میزان اثرگذاری آن به حجم قراضه قابل‌بازیافت، زیرساخت جمع‌آوری و ظرفیت فرآوری وابسته خواهد بود. ازاین‌رو، بازیافت را باید یکی از اجزای راهبرد تأمین مس دانست، نه جایگزینی کامل برای توسعه ظرفیت تولید معدنی.
۵ - فرصت‌های پیش‌روی شرکت‌های معدنی و صنایع مس ایران
تحولات بازار جهانی مس، به‌ویژه توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی و افزایش سرمایه‌گذاری در شبکه‌های برق، می‌تواند برای کشورهای دارای ذخایر مس و ظرفیت‌های فرآوری، فرصت‌های جدیدی ایجاد کند. ایران نیز به‌دلیل برخورداری از ذخایر مس، سابقه فعالیت معدنی و وجود ظرفیت‌های صنعتی در زنجیره تولید این فلز، می‌تواند از این تحولات تأثیر بپذیرد.
اما بهره‌برداری از این فرصت مستلزم عبور از نگاه سنتی به استخراج و فروش مواد معدنی است. در بازار آینده، صرف برخورداری از ذخایر زمین‌شناسی مزیت رقابتی محسوب نمی‌شود؛ توان تولید پایدار، کنترل هزینه، فناوری فرآوری، کیفیت محصول، بهره‌وری انرژی و دسترسی به بازارهای مصرف نیز اهمیت تعیین‌کننده خواهند داشت.
در این چارچوب، پنج مسیر برای شرکت‌های معدنی و صنایع مس ایران قابل طرح است:
نخست؛ توسعه اکتشافات و افزایش ظرفیت تولید معدنی
رشد احتمالی تقاضای جهانی مس، ضرورت سرمایه‌گذاری در اکتشافات عمیق، شناسایی ذخایر جدید و ارتقای بهره‌وری معادن موجود را افزایش می‌دهد. توسعه روش‌های نوین اکتشاف، استفاده از داده‌های زمین‌شناسی و به‌کارگیری فناوری‌های هوش مصنوعی در تحلیل داده‌ها و شناسایی اهداف اکتشافی نیز می‌تواند به کاهش عدم‌قطعیت و مدیریت ریسک سرمایه‌گذاری کمک کند.
دوم؛ حرکت به سمت تکمیل زنجیره ارزش
ارزش‌آفرینی در صنعت مس تنها به استخراج و تولید کنسانتره محدود نیست. توسعه ظرفیت‌های ذوب، پالایش، تولید کاتد، مفتول، سیم و کابل و سایر محصولات مسی می‌تواند سهم بیشتری از ارزش اقتصادی این صنعت را در داخل کشور حفظ کند. تحقق این هدف، البته به ارزیابی اقتصادی پروژه‌ها، دسترسی به فناوری، تأمین انرژی و آب و امکان رقابت با تولیدکنندگان جهانی وابسته است.
سوم؛ ارتقای فناوری و بهره‌وری تولید
هوش مصنوعی علاوه بر ایجاد تقاضا برای مس، می‌تواند در خود صنعت معدن نیز کاربرد داشته باشد. تحلیل داده‌های اکتشافی، پیش‌بینی خرابی تجهیزات، بهینه‌سازی مصرف انرژی، پایش عملیات استخراج، کنترل فرایندهای تولید و افزایش بازیابی فلز از جمله حوزه‌هایی هستند که استفاده از فناوری‌های هوشمند می‌تواند به بهبود عملکرد آن‌ها کمک کند. از این منظر، هوش مصنوعی فقط محرک بیرونی تقاضای مس نیست؛ می‌تواند به ابزاری برای افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه در زنجیره تولید این فلز نیز تبدیل شود.
چهارم؛ توسعه محصولات موردنیاز زیرساخت‌های برق و مراکز داده
با افزایش سرمایه‌گذاری جهانی در مراکز داده، شبکه‌های انتقال و تجهیزات الکتریکی، تولیدکنندگان مس می‌توانند بازارهای جدیدی برای محصولات باکیفیت و دارای استانداردهای بین‌المللی ایجاد کنند. در این زمینه، توسعه ظرفیت تولید هادی‌های مسی، باسبارها، اتصالات و محصولات موردنیاز تجهیزات انتقال و توزیع برق اهمیت دارد. ورود به این بازارها صرفاً با افزایش حجم تولید امکان‌پذیر نیست و به کیفیت، استانداردسازی و قابلیت اطمینان محصول نیز نیاز دارد.
پنجم؛ تقویت جایگاه صادراتی و رعایت استانداردهای بین‌المللی
ورود مؤثر به بازارهای جهانی مستلزم توجه به کیفیت، قابلیت ردیابی محصول، الزامات زیست‌محیطی، بهره‌وری انرژی و استانداردهای تولید است. شرکت‌های ایرانی برای حضور پایدار در زنجیره تأمین جهانی مس باید این الزامات را به بخشی از برنامه توسعه خود تبدیل کنند.
البته تحقق این فرصت‌ها به عواملی مانند تأمین سرمایه، دسترسی به فناوری، محدودیت‌های تجاری و بانکی، زیرساخت انرژی و آب و امکان حضور در بازارهای صادراتی وابسته است. بنابراین، افزایش تقاضای جهانی به‌تنهایی تضمین‌کننده رشد صادرات یا سودآوری شرکت‌های ایرانی نخواهد بود. مزیت رقابتی زمانی شکل می‌گیرد که ظرفیت تولید، کیفیت محصول، هزینه تمام‌شده و امکان دسترسی پایدار به بازار در کنار یکدیگر قرار گیرند.
مس در تقاطع صنعت و اقتصاد دیجیتال
تحولات هوش مصنوعی نشان می‌دهد بازار جهانی مس در حال تجربه تغییری مهم در ساختار تقاضاست. این فلز دیگر صرفاً ماده اولیه صنایع سنتی، ساختمان و تجهیزات الکتریکی نیست؛ بلکه به یکی از نهاده‌های مهم توسعه اقتصاد دیجیتال و زیرساخت‌های پردازشی جهان تبدیل شده است.
بااین‌حال، نباید میان رشد سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، افزایش تقاضای پیش‌بینی‌شده مس و رشد قطعی قیمت این فلز رابطه‌ای خطی و اجتناب‌ناپذیر برقرار کرد. پیش‌بینی ICSG درباره مازاد عرضه مس تصفیه‌شده در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ نشان می‌دهد که حتی در شرایط رشد فناوری، عوامل عرضه، بازیافت، وضعیت اقتصاد جهانی و رفتار بازارهای مالی می‌توانند مسیر بازار را تغییر دهند.
آنچه اهمیت دارد، شکل‌گیری یک منبع جدید و بلندمدت تقاضا در کنار محرک‌های سنتی مصرف مس است؛ تقاضایی که در صورت تداوم سرمایه‌گذاری‌های فناوری و توسعه زیرساخت‌های انرژی، می‌تواند جایگاه این فلز را در اقتصاد جهانی بیش از گذشته راهبردی کند.
از این منظر، رقابت آینده در صنعت مس فقط میان کشورهایی که ذخایر بیشتری در اختیار دارند شکل نمی‌گیرد؛ بلکه میان کشورهایی نیز خواهد بود که بتوانند سریع‌تر ظرفیت استخراج، فرآوری، تولید محصولات با ارزش افزوده و زیرساخت‌های صادراتی خود را توسعه دهند.
هوش مصنوعی شاید مستقیماً در معادن مس استخراج نشود، اما زیرساختی که برای توسعه آن ساخته می‌شود، می‌تواند نقشه تقاضا، سرمایه‌گذاری و رقابت در صنعت مس جهان را در دهه‌های آینده تغییر دهد.