به گزارش آفتاب صبح، آمار منتشرشده از معاملات بازار فیزیکی بورس کالای ایران نشان می‌دهد در هفته منتهی به ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵، حدود ۳ میلیون و ۴۵۴ هزار تن انواع کالا و محصول به ارزش بیش از ۱۶۹ هزار میلیارد تومان معامله شده است. ارزش معاملات ۱۰ شرکت برتر این بازار نیز از ۹۰ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان فراتر رفته است.
بررسی ترکیب این فهرست نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از ارزش معاملات در اختیار چند شرکت بزرگ قرار دارد. بااین‌حال، رتبه‌بندی بر مبنای ارزش فروش به‌تنهایی نمی‌تواند تصویری کامل از وضعیت تولید، میزان تقاضا یا عملکرد عملیاتی شرکت‌ها ارائه کند.
فولاد مبارکه و ملی مس؛ فاصله معنادار با سایر شرکت‌ها
فولاد مبارکه اصفهان با فروش ۳۲۸ هزار و ۸۰۰ تن ورق گرم و سرد به ارزش ۴۲ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان، در رتبه نخست قرار گرفت. ارزش معاملات این شرکت به‌تنهایی نزدیک به یک‌چهارم ارزش کل معاملات هفتگی بازار فیزیکی بود.
ملی صنایع مس ایران نیز با فروش ۲۴ هزار و ۸۱۲ تن انواع مس، اسید سولفوریک، سولفور و اکسید مولیبدن به ارزش ۲۰ هزار و ۳۳۷ میلیارد تومان، رتبه دوم را به دست آورد.
مجموع ارزش معاملات این دو شرکت به ۶۲ هزار و ۵۳۷ میلیارد تومان رسید؛ رقمی معادل حدود ۳۷ درصد ارزش کل معاملات بازار فیزیکی در هفته مورد بررسی. این تمرکز نشان می‌دهد که ارزش معاملات هفتگی تا چه اندازه می‌تواند تحت تأثیر عملکرد تعداد محدودی از عرضه‌کنندگان بزرگ قرار گیرد.
حضور شرکت‌های معدنی در کنار پالایشگاه‌ها
در ادامه فهرست ۱۰ شرکت برتر، پالایش نفت بندرعباس با ارزش فروش ۷ هزار و ۳۱۱ میلیارد تومان در رتبه سوم قرار گرفت. پالایش نفت اصفهان نیز با معامله ۷۵ هزار و ۵۰ تن وکیوم باتوم و گوگرد کلوخه به ارزش ۵ هزار و ۱۹۸ میلیارد تومان، رتبه چهارم را به خود اختصاص داد.
مجتمع سرب و روی انگوران با معامله ۶۵ هزار و ۵۰۰ تن خاک روی در رتبه پنجم قرار گرفت. ارزش فروش این مجموعه در گزارش منتشرشده درج شده، اما رقم آن پیش از انتشار نهایی نیازمند تطبیق با منبع اصلی است.
پالایش نفت تهران (تندگویان) نیز با فروش ۳۰ هزار و ۸۵۰ تن وکیوم باتوم، لوب‌کات سبک و سنگین و گوگرد گرانوله به ارزش ۲ هزار و ۷۴۲ میلیارد تومان، رتبه ششم را کسب کرد.
سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) با فروش ۳۵۵ هزار تن سنگ‌آهن، آهن اسفنجی و شمش بلوم به ارزش ۲ هزار و ۶۸۱ میلیارد تومان در جایگاه هفتم ایستاد. این رقم از نظر حجم، جایگاه متفاوتی نسبت به رتبه ارزشی این سازمان ایجاد می‌کند و یادآور آن است که مقایسه شرکت‌ها صرفاً بر اساس تناژ، بدون توجه به نوع محصول و ارزش واحد آن، می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
پتروشیمی مارون با فروش ۱۰ هزار و ۷۴ تن مواد پلیمری به ارزش ۲ هزار و ۵۵۸ میلیارد تومان، هشتم شد. معدنی و صنعتی گهرزمین نیز با معامله ۱۳۰ هزار تن گندله سنگ‌آهن به ارزش ۲ هزار و ۱۹۰ میلیارد تومان، رتبه نهم را به دست آورد. پتروشیمی تندگویان در جایگاه دهم فهرست قرار گرفت؛ بااین‌حال، مقدار محصول و ارزش فروش درج‌شده برای این شرکت در گزارش اولیه نیازمند بررسی مجدد است.
ارزش معاملات چه چیزی را نشان می‌دهد؟
داده‌های این هفته، حضور پررنگ شرکت‌های بزرگ فولادی و مسی را در صدر معاملات نشان می‌دهد؛ اما برای ارزیابی دقیق‌تر جایگاه بخش معدن و صنایع معدنی، باید علاوه بر ارزش فروش، ترکیب محصولات، حجم عرضه و تقاضا، قیمت‌های معامله‌شده و تغییرات هفتگی و ماهانه نیز بررسی شود.
برای نمونه، ارزش بالای معاملات یک شرکت ممکن است از حجم بیشتر فروش، قیمت بالاتر محصولات یا ترکیبی از هر دو ناشی شده باشد. به همین ترتیب، قرار گرفتن یک مجموعه در رتبه‌های پایین‌تر ارزش معاملات، لزوماً به معنای عملکرد ضعیف‌تر آن نیست؛ زیرا ماهیت محصول و سطح قیمت آن بر ارزش نهایی معاملات اثر می‌گذارد.
از سوی دیگر، برای سنجش نقش بورس کالا در توسعه زنجیره ارزش معدن، بررسی نسبت مواد اولیه به محصولات فرآوری‌شده، میزان عرضه محصولات با ارزش افزوده بالاتر و استمرار معاملات در دوره‌های زمانی طولانی‌تر اهمیت دارد.
اطلاعات یک هفته، به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره روند پایدار بازار یا عملکرد بلندمدت شرکت‌ها کافی نیست.
در مجموع، معاملات هفته پایانی مهرماه، تمرکز بخش مهمی از ارزش بازار فیزیکی بورس کالا در شرکت‌های بزرگ را نشان می‌دهد. ارزیابی دقیق‌تر این وضعیت، به مقایسه داده‌های چند هفته متوالی و تفکیک سهم صنایع فولادی، مسی، معدنی، پالایشی و پتروشیمی از کل معاملات نیاز دارد.