به گزارش آفتاب صبح، علیرضا ابراهیمی، مدیرعامل شرکت مادر تخصصی توسعه معادن و صنایع معدنی خاورمیانه (میدکو) و عضو انجمن فولاد ایران، روز شنبه ۲۵ مهرماه در نشست خبری با اصحاب رسانه، با تشریح وضعیت تولید و سرمایه‌گذاری این مجموعه، از مجموعه‌ای از محدودیت‌های پیش‌روی صنعت فولاد سخن گفت؛ محدودیت‌هایی که از تأمین گاز و هزینه حمل‌ونقل تا دسترسی به ذخایر معدنی و شرایط صادرات را در بر می‌گیرند.
ابراهیمی اعلام کرد صنعت فولاد کشور با حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد افت تولید و صادرات مواجه شده است. او همچنین با اشاره به دشوارتر بودن چشم‌انداز تأمین گاز در زمستان، هزینه لجستیک را یکی از چالش‌های مهم تولید دانست و بر ضرورت توسعه حمل‌ونقل ریلی و تأمین مواد اولیه برای تداوم رشد صنعت فولاد تأکید کرد.
افت تولید و صادرات؛ فشار محدودیت‌ها بر زنجیره فولاد
مدیرعامل میدکو با اشاره به آثار جنگ، تحریم‌ها و محدودیت‌های تجاری گفت این شرایط بر صنعت فولاد تأثیر گذاشته، اما فعالیت این صنعت متوقف نشده است.
به گفته ابراهیمی، صنعت فولاد کشور در مجموع با حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد افت تولید و صادرات روبه‌رو شده و هدف این است که با عبور از شرایط فعلی، ظرفیت تولید و صادرات به سطح پیشین بازگردد.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که پایداری تولید فولاد تنها به ظرفیت اسمی کارخانه‌ها وابسته نیست و دسترسی مستمر به انرژی، مواد اولیه، زیرساخت حمل‌ونقل و بازارهای صادراتی نیز در میزان تولید واقعی نقش تعیین‌کننده دارد.
هشدار درباره گاز؛ احیای مستقیم به‌سادگی جایگزین ندارد
ابراهیمی با اشاره به وضعیت تأمین انرژی کشور گفت تابستان امسال صنعت فولاد در مقایسه با سال گذشته، به دلیل مدیریت بهتر و شرایط اقلیمی مناسب‌تر، با چالش کمتری مواجه شد؛ با این حال، چشم‌انداز زمستان به دلیل محدودیت گاز پیچیده‌تر است.
وی اظهار کرد بخشی از ظرفیت تولید گاز کشور آسیب دیده و جایگزینی آن در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست. به گفته او، برخی واحدهای صنعتی امکان استفاده از سوخت جایگزین دارند، اما در واحدهای احیای مستقیم، گاز طبیعی نقشی فنی و شیمیایی در فرایند تولید ایفا می‌کند و به‌سادگی قابل جایگزینی نیست.
مدیرعامل میدکو همچنین گفت اگر مردم در زمستان حدود ۱۰ درصد در مصرف گاز صرفه‌جویی کنند، امکان تأمین گاز مورد نیاز بخش قابل‌توجهی از صنعت فراهم خواهد شد.
با توجه به نقش گاز در تولید آهن اسفنجی، استمرار محدودیت‌ها می‌تواند بر عملکرد واحدهای احیای مستقیم و تأمین مواد اولیه فولادسازی اثر بگذارد. از این منظر، میزان گاز تخصیصی به صنایع، دوره و شدت محدودیت‌ها و آثار آن بر تولید واقعی، از شاخص‌های مهم ارزیابی وضعیت صنعت فولاد در ماه‌های پیش‌رو خواهد بود.
لجستیک؛ هزینه‌ای که حدود یک‌پنجم هزینه تمام‌شده را تشکیل می‌دهد
مدیرعامل میدکو حجم حمل زمینی این مجموعه در سال گذشته را حدود ۳۰ میلیون تن اعلام کرد و گفت بخش عمده این جابه‌جایی‌ها از طریق جاده انجام شده است.
ابراهیمی با اشاره به پراکندگی جغرافیایی واحدهای تولیدی میدکو و استقرار آنها در نزدیکی معادن، هزینه لجستیک را یکی از چالش‌های اصلی این مجموعه دانست و گفت در سال‌های گذشته حدود ۲۰ درصد هزینه تمام‌شده میدکو به لجستیک اختصاص داشته است.
وی توسعه حمل‌ونقل ریلی را از اولویت‌های این مجموعه عنوان کرد و گفت در سال گذشته تفاهم‌نامه‌ای با راه‌آهن برای افزایش حمل ریلی منعقد شده است. به گفته او، هدف‌گذاری مشترک برای توسعه این شیوه حمل انجام شده و میزان حمل ریلی میدکو در سال جاری می‌تواند به حدود دو میلیون تن برسد؛ رقمی که به گفته وی، رشد قابل‌توجهی نسبت به سال گذشته خواهد داشت.
کاهش سهم حمل جاده‌ای و افزایش استفاده از ریل، در صورت تحقق، می‌تواند بر هزینه و بهره‌وری جابه‌جایی مواد معدنی و محصولات اثر بگذارد. با این حال، ارزیابی نتیجه این برنامه به مقایسه میزان واقعی حمل ریلی، هزینه هر تن جابه‌جایی و سهم آن از کل حمل‌ونقل مجموعه نیاز دارد.
هدف ۵۰ میلیون تن فولاد و پرسش تأمین مواد اولیه
ابراهیمی با اشاره به هدف‌گذاری تولید ۵۰ میلیون تن فولاد در کشور، تأمین مواد اولیه و ذخایر معدنی را از چالش‌های مهم توسعه آینده دانست.
وی گفت با نزدیک شدن تولید فولاد کشور به این سطح، بخش قابل‌توجهی از ظرفیت معادن داخلی مورد استفاده قرار خواهد گرفت و توسعه آینده نمی‌تواند صرفاً بر منابع معدنی موجود در کشور متکی باشد.
به گفته مدیرعامل میدکو، توسعه اکتشافات، سرمایه‌گذاری در معادن جدید و استفاده از ظرفیت‌های معدنی خارج از کشور می‌تواند برای تداوم رشد صنعت فولاد اهمیت راهبردی داشته باشد.
این هشدار نشان می‌دهد افزایش ظرفیت فولادسازی، بدون برنامه روشن برای اکتشاف، استخراج و تأمین پایدار سنگ‌آهن، لزوماً به افزایش متناسب تولید واقعی منجر نمی‌شود. بنابراین، تناسب میان ظرفیت فولادسازی و ظرفیت تأمین مواد اولیه، یکی از موضوعات کلیدی در ارزیابی امکان تحقق اهداف توسعه‌ای این صنعت است.
میدکو؛ بیش از ۷.۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری و ۴.۲ میلیون تن ظرفیت فولادسازی
مدیرعامل میدکو در بخش دیگری از سخنان خود با تشریح وضعیت این مجموعه گفت میدکو از سال ۱۳۸۷ با هدف ایجاد یک بنگاه بزرگ خصوصی در حوزه معدن و صنایع معدنی شکل گرفت و امروز به یکی از مجموعه‌های بزرگ تولیدی کشور تبدیل شده است.
به گفته ابراهیمی، بیش از ۷ تا ۷.۵ میلیارد دلار در میدکو سرمایه‌گذاری شده، بیش از ۴۰ مجتمع صنعتی بزرگ در زیرمجموعه آن ایجاد شده و حدود ۲۵ هزار نفر به‌صورت مستقیم در این مجموعه اشتغال دارند.
وی ظرفیت تولید فولاد در سه مجتمع بزرگ فولادسازی میدکو را ۴.۲ میلیون تن اعلام کرد و گفت این مجموعه چهار کارخانه کنسانتره سنگ‌آهن با ظرفیت مجموع هشت میلیون تن در سال و سه کارخانه گندله‌سازی با ظرفیت مجموع ۲.۵ میلیون تن در سال دارد.
ابراهیمی همچنین اعلام کرد میدکو بیش از ۱۲ درصد ظرفیت تولید فولاد کشور را در اختیار دارد و بیش از ۹۰ درصد تجهیزات، مواد و قطعات مورد نیاز زنجیره فولاد کشور از قابلیت تأمین داخلی برخوردار است.
مدیرعامل میدکو در تشریح فعالیت‌های این مجموعه به زنجیره تولید مس، از کنسانتره تا کاتد مسی با روش تانک بایولیچینگ و تولید لوله مسی، اشاره کرد و افزود که میدکو در حوزه‌هایی مانند زغال‌سنگ، کک‌سازی، فروسیلیس، آهک و دولومیت نیز فعالیت دارد.
نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی و برنامه تأمین آب از پساب
ابراهیمی با اشاره به اقدامات میدکو برای کاهش محدودیت‌های زیرساختی گفت نیروگاه سیکل ترکیبی ۵۰۰ مگاواتی این مجموعه احداث شده و بخش گازی آن در سال ۱۴۰۳ و بخش بخار آن در ابتدای سال ۱۴۰۵ وارد مدار شده است.
به گفته وی، این نیروگاه علاوه بر تأمین برق مورد نیاز میدکو، امکان تزریق بخشی از برق مازاد به زنجیره صنعتی کشور را نیز فراهم کرده است.
مدیرعامل میدکو همچنین از اجرای طرحی برای جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب شهر کرمان خبر داد که بر اساس آن، آب مورد نیاز صنایع این مجموعه از پساب تصفیه‌شده تأمین خواهد شد.
وی گفت اجرای این طرح می‌تواند فشار بر منابع آب زیرزمینی را کاهش دهد و بخشی از آب مازاد را نیز در اختیار سایر صنایع قرار دهد.
ابراهیمی در دفاع از جانمایی واحدهای فولادی در نزدیکی معادن نیز تأکید کرد که تصمیم‌گیری درباره محل احداث صنایع باید با در نظر گرفتن هم‌زمان موقعیت ذخایر معدنی، دسترسی به آب و هزینه انتقال مواد انجام شود. به گفته او، انتقال آب از مسیرهای طولانی امکان‌پذیر است، اما انتقال سنگ‌آهن نیز هزینه قابل‌توجهی دارد.
وی مصرف آب در زنجیره کامل تولید از سنگ‌آهن تا فولاد را حدود چهار تا پنج مترمکعب به ازای هر تن فولاد اعلام کرد و گفت در مناطق کم‌آب باید فعالیت‌های اقتصادی بر اساس میزان ارزش‌آفرینی آنها در برابر مصرف آب ارزیابی شوند.
صادرات فولاد؛ وابسته به شرایط بازگشت ارز
مدیرعامل میدکو با تأکید بر ضرورت صادرات‌محور بودن صنعت فولاد ایران گفت ظرفیت تولید کشور از مصرف داخلی بیشتر است.
ابراهیمی تولید فولاد کشور در سال گذشته را حدود ۳۰ میلیون تن و مصرف ظاهری را حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن اعلام کرد و گفت بخش قابل‌توجهی از تولید باید به بازارهای صادراتی اختصاص یابد.
وی با این حال توضیح داد میزان صادرات مستقیم تولیدکنندگان به شرایط اقتصادی و به‌ویژه فاصله میان نرخ ارز آزاد و نرخ‌های رسمی بازگشت ارز وابسته است. به گفته او، در صورت افزایش این فاصله، ممکن است تولیدکننده ترجیح دهد محصول خود را به تجاری بفروشد که نیاز ارزی دارند و صادرات را انجام می‌دهند؛ ازاین‌رو، نمی‌توان هدف‌گذاری ثابتی برای صادرات مستقیم تعیین کرد.
بدهی بانکی ۴۰۰ همتی؛ دفاع میدکو با استناد به دارایی‌های مولد
ابراهیمی در پاسخ به پرسشی درباره بدهی میدکو به شبکه بانکی گفت تأمین مالی از منابع بانکی، بازار سرمایه، صندوق توسعه ملی و دیگر مسیرها برای ایجاد صنایع بزرگ ضروری است.
وی اعلام کرد میدکو حدود ۴۰۰ هزار میلیارد تومان به شبکه بانکی بدهکار است، اما در مقابل بیش از ۷.۵ میلیارد دلار دارایی مولد در اختیار دارد و حدود ۲۵ هزار نفر نیز به‌صورت مستقیم در این مجموعه اشتغال دارند.
مدیرعامل میدکو تأکید کرد منابع تأمین مالی دریافت‌شده صرف ایجاد کارخانه، معدن و زیرساخت صنعتی شده است، نه فعالیت‌های سفته‌بازانه یا سرمایه‌گذاری در بازار ارز و مسکن.
با وجود این توضیحات، سنجش وضعیت مالی مجموعه به بررسی هم‌زمان ارزش و ترکیب دارایی‌ها، هزینه تأمین مالی، سررسید بدهی‌ها، جریان نقد عملیاتی و توان بازپرداخت نیاز دارد. مقایسه بدهی ریالی با ارزش دلاری دارایی‌ها، بدون توجه به نقدشوندگی و بازدهی دارایی‌ها و تعهدات مالی، به‌تنهایی برای قضاوت درباره پایداری مالی کافی نیست.
عرضه شرکت‌های زیرمجموعه و تأمین مالی پروژه سیرجان
مدیرعامل میدکو درباره برنامه عرضه شرکت‌های زیرمجموعه در بازار سرمایه گفت این مجموعه ۱۹ شرکت زیرمجموعه دارد که ۹ شرکت از آنها تولیدی هستند و برنامه عرضه شرکت‌ها در میان‌مدت و بلندمدت ادامه خواهد داشت.
به گفته ابراهیمی، فولاد سیرجان ایرانیان سال گذشته عرضه اولیه شد و اقدامات مربوط به عرضه فولاد زرند ایرانیان نیز انجام شده است. مذاکرات و رایزنی‌ها با بورس تهران برای عرضه فولاد زرند ادامه دارد و انجام آن به نهایی شدن مراحل مربوط وابسته است.
وی همچنین از دریافت مجوز انتشار اوراق پنج‌همتی برای فولاد سیرجان ایرانیان خبر داد و گفت منابع حاصل از این تأمین مالی برای توسعه و تکمیل پروژه مگامدول سیرجان هزینه خواهد شد.
ابراهیمی در بخش دیگری از سخنان خود از فرایندهای طولانی افزایش سرمایه در بازار سرمایه انتقاد کرد و گفت بازار سرمایه باید محرک و تسهیل‌کننده توسعه باشد، نه اینکه بروکراسی اداری به سرعت‌گیر توسعه بنگاه‌ها تبدیل شود.
توسعه معدنی در افغانستان؛ نیازمند زیرساخت و ثبات
ابراهیمی درباره حضور میدکو در معادن افغانستان نیز گفت این مجموعه در سال‌های گذشته برای حضور در مزایده‌های معدنی این کشور تلاش کرده، اما نبود زیرساخت، شرایط سیاسی متغیر و ریسک سرمایه‌گذاری مانع تحقق این هدف شده است.
وی دسترسی هم‌زمان به آب، برق و جاده را برای توسعه معدن ضروری دانست و گفت پروژه‌های معدنی به دوره بازگشت سرمایه طولانی نیاز دارند و سرمایه‌گذار باید از ثبات حداقل یک دوره ۱۰ ساله اطمینان داشته باشد.
مدیرعامل میدکو همچنین از ایجاد یک واحد تولید منیزیم در شهرستان همدان خبر داد و این اقدام را نخستین تجربه تولید صنعتی این فلز استراتژیک در کشور توصیف کرد.