احد علیخانی با اشاره به ادامه تورم و کاهش قدرت خرید پول ملی افزود: در شرایطی که مردم برای حفظ ارزش پس‌انداز‌های خود به دنبال راهکار‌های سرمایه‌گذاری هستند، افزایش سواد مالی و دسترسی به اطلاعات شفاف اهمیت ویژه‌ای دارد.
وی ادامه داد: خرید طلا، ارز، املاک، سهام یا سایر دارایی‌ها می‌تواند بخشی از پاسخ به نگرانی مردم درباره کاهش ارزش پول باشد؛ اما نباید تصور کرد هر کالای گران‌قیمت یا هر محصولی که با عنوان سرمایه‌گذاری عرضه می‌شود، الزاماً ابزاری مطمئن برای مقابله با تورم است.
هزینه‌های جانبی و خطرپذیری(ریسک) فروش مجدد شمش گرمی مس
این کارشناس امور معادن و صنایع معدنی با اشاره به کاربرد گسترده مس در صنایع برق، انرژی، ساختمان و فناوری‌های نوین گفت: اهمیت صنعتی این فلز به‌تنهایی به معنای مناسب بودن هر محصول مسی برای سرمایه‌گذاری خانوار‌ها نیست.
علیخانی افزود: در تولید شمش گرمی مس، هزینه‌هایی مانند ذوب، قالب‌گیری، بسته‌بندی، بازاریابی و توزیع به قیمت نهایی اضافه می‌شود؛ اما خریدار ممکن است هنگام فروش مجدد نتواند این هزینه‌ها را بازیابی کند. در نتیجه، حتی با افزایش قیمت جهانی مس نیز احتمال دارد بازده نهایی خریدار تحت تأثیر فاصله قیمت خرید و فروش قرار گیرد.
وی اضافه کرد: در صورت نبود بازار بازخرید مشخص، ممکن است محصول هنگام فروش بر مبنای ارزش فلز قابل بازیافت قیمت‌گذاری شود؛ درحالی‌که هزینه‌های عرضه خرده فروشی لزوماً در قیمت پیشنهادی خریدار بعدی لحاظ نمی‌شود.
این کارشناس تأکید کرد: خریداران باید پیش از خرید، خلوص و مشخصات فنی محصول، مرجع قیمت‌گذاری و شرایط فروش مجدد آن را بررسی کنند. همچنین باید مشخص باشد که آیا فروشنده تعهد مکتوبی برای بازخرید دارد و قیمت بازخرید بر اساس چه فرمولی تعیین می‌شود.
مس را نباید با طلا یکسان دانست
علیخانی با اشاره به تفاوت ساختار تقاضای مس و طلا گفت: تقاضای مس تا حد زیادی به فعالیت‌های صنعتی، توسعه زیرساخت‌ها و وضعیت اقتصاد جهانی وابسته است؛ بنابراین، افزایش قیمت این فلز تضمین‌شده نیست و عواملی مانند میزان تولید معادن، تقاضای صنعتی و موجودی انبار‌ها می‌توانند بر قیمت آن تأثیر بگذارند.
وی افزود: افزایش نرخ ارز نیز به تنهایی تضمین‌کننده بازده مثبت خرید یک محصول مسی نیست؛ زیرا هزینه‌های تولید و عرضه و شرایط بازار داخلی نیز بر نتیجه نهایی اثر می‌گذارند.
این کارشناس با اشاره به ابزار‌های سرمایه‌گذاری در زنجیره مس گفت: سهام شرکت ملی صنایع مس ایران با نماد «فملی» یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای علاقه‌مندان به این صنعت است؛ بااین‌حال، تصمیم‌گیری درباره آن باید با مطالعه صورت‌های مالی، میزان تولید و فروش، طرح‌های توسعه، قیمت جهانی مس و ارزش‌گذاری سهام انجام شود.
وی افزود: سهام فملی معادل مالکیت مستقیم مقدار مشخصی مس نیست و علاوه بر قیمت این فلز، از عملکرد شرکت و شرایط بازار سرمایه نیز تأثیر می‌پذیرد.
علیخانی همچنین گواهی سپرده کالایی کاتد مس را در صورت فعال بودن نماد مربوط و فراهم بودن شرایط معامله، از ابزار‌های قابل بررسی برای سرمایه‌گذاری در کالای استاندارد دانست و گفت: پیش از اقدام باید وضعیت نماد، حداقل حجم خرید، هزینه‌های معاملاتی و انبارداری، شرایط تحویل و ضوابط فروش مجدد بررسی شود.
وی پیشنهاد کرد: امکان پذیرش سایر محصولات استاندارد زنجیره مس، از جمله محصولات واجد شرایط شرکت صنایع مس باهنر و دیگر تولیدکنندگان صنایع پایین‌دستی، در قالب گواهی سپرده کالایی نیز مطالعه شود.
به گفته وی، تحقق این پیشنهاد به استانداردپذیری محصول، قابلیت انبارش، امکان ارزیابی کیفیت، مقررات بورس کالا و وجود تقاضای کافی بستگی دارد. همچنین برای موفقیت چنین ابزارهایی، شفافیت قیمت‌گذاری، هزینه‌های معقول و وجود بازار ثانویه فعال ضروری است.
ضرورت شفافیت در عرضه محصولات سرمایه‌ای
علیخانی با تأکید بر مسئولیت عرضه‌کنندگان و نهاد‌های ناظر گفت: محصولاتی که با هدف سرمایه‌گذاری به مردم عرضه می‌شوند، باید اطلاعات روشنی درباره وزن، خلوص، مشخصات فنی، قیمت‌گذاری، هزینه‌ها و شرایط احتمالی بازخرید داشته باشند.
وی افزود: عبارت «قابل فروش مجدد» با تعهد قراردادی برای بازخرید بر اساس فرمول مشخص تفاوت دارد و تبلیغات نباید این تصور را ایجاد کند که افزایش قیمت جهانی مس الزاماً به افزایش متناسب ارزش شمش گرمی مس منجر می‌شود.
این کارشناس همچنین با اشاره به برخی انتقاد‌های مطرح‌شده درباره صادرات صنایع‌دستی مسی گفت: عنوان تجاری یا ظاهر یک کالا به‌تنهایی نشان‌دهنده ارزش اقتصادی واقعی آن نیست. البته بررسی ادعا‌های مشخص در این زمینه مستلزم ارزیابی اسناد و شواهد مستقل است.
علیخانی تأکید کرد: در اقتصاد تورمی، حفظ قدرت خرید پس‌انداز‌ها ضرورتی واقعی است، اما تبدیل شتاب‌زده پول به هر نوع کالا لزوماً به حفظ سرمایه منجر نمی‌شود.
وی گفت: مردم پیش از خرید محصولات سرمایه‌ای باید ارزش دارایی پایه، هزینه‌های تولید و عرضه، اعتبار مشخصات فنی و امکان فروش مجدد آن را بررسی کنند.
این کارشناس امور معادن و صنایع معدنی افزود: مس فلزی راهبردی و ارزشمند است، اما اهمیت صنعتی آن تضمینی برای سودآوری و نقدشوندگی هر محصول خرده‌فروشی ساخته‌شده از مس نیست. توسعه ابزار‌های شفاف بازار سرمایه و محصولات استاندارد نیز می‌تواند حق انتخاب سرمایه‌گذاران را افزایش دهد؛ مشروط بر آنکه هزینه‌ها، شرایط معامله و سازوکار خروج از سرمایه‌گذاری به‌روشنی مشخص باشد.
وی در پایان تأکید کرد: در شرایط تورمی، مهم‌ترین اصل تبدیل پول به هر نوع کالا نیست؛ بلکه جلوگیری از قرار گرفتن سرمایه مردم در معرض ریسک‌های پنهان و تصمیم‌گیری بر پایه آگاهی، شفافیت و شناخت واقعی بازار است.