ه گزارش آفتاب صبح، توسعه شبکه ریلی کشور در حالی همزمان با ضرورت تکمیل کریدورهای بینالمللی و گسترش حملونقل ریلی شهری دنبال میشود که تأمین پایدار، باکیفیت و اقتصادی تجهیزات و اقلام راهبردی این پروژهها همچنان یکی از الزامات اصلی به شمار میرود؛ در این میان، ریل بهعنوان یکی از مهمترین اجزای روسازی، نقشی فراتر از یک محصول صنعتی دارد و مستقیماً با سرعت اجرای پروژههای ریلی، هزینه تمامشده و میزان وابستگی ارزی ارتباط پیدا میکند.
سهیل آلرسول، رئیس انجمن سازندگان و پیمانکاران مترو تهران، با اشاره به ظرفیت تولید ریل در ذوبآهن اصفهان، بر ضرورت معرفی گستردهتر این توانمندی به فعالان صنعت ریلی تأکید کرد و گفت در کشور همزمان پروژههای مختلف قطار شهری، احداث و نگهداری خطوط راهآهن و توسعه راهآهنهای تجاری در حال پیگیری است و از این رو باید از ظرفیت تولیدکنندگان داخلی در محصولات راهبردی بیش از گذشته استفاده شود.
ریل؛ تولید داخل به هر قیمت یا یک مزیت راهبردی؟
آلرسول با تأکید بر اینکه حمایت از تولید داخل نباید بدون توجه به اقتصاد پروژه انجام شود، اظهار کرد: در انتخاب تجهیزات و اقلام مورد نیاز هر پروژه باید بهای تمامشده، کیفیت و قدرت رقابت محصول نهایی مورد توجه قرار گیرد و تولید داخل همه اقلام به هر قیمت، لزوماً توجیه اقتصادی ندارد.
با این حال، به گفته وی، ریل به دلیل وزن، اهمیت و جایگاه آن در پروژههای مترو، راهآهن بینشهری و سایر طرحهای ریلی، محصولی استراتژیک محسوب میشود و موضوع تولید داخلی آن با بسیاری از اقلام دیگر تفاوت دارد.
این موضوع از یک منظر دیگر نیز اهمیت دارد؛ در شرایطی که منابع ارزی پروژهها محدود است، هر میزان کاهش وابستگی به واردات ریل میتواند امکان تخصیص ارز به بخشهایی مانند تأمین ناوگان و تجهیزات تخصصی را افزایش دهد؛ بخشهایی که ممکن است همچنان به واردات نیاز داشته باشند.
کنترل کیفیت ریل داخلی؛ پایان اتکا به محصولات وارداتی؟
رئیس انجمن سازندگان و پیمانکاران مترو تهران، خط تولید ریل ذوبآهن اصفهان را دارای فناوری قابل توجه و رقابتی دانست و با اشاره به سابقه استفاده از ریلهای وارداتی از کشورهایی مانند چین، ترکیه و هند گفت در سالهای گذشته بعضاً دستاندرکاران صنعت ریلی نسبت به کیفیت برخی از این محصولات گلایههایی داشتهاند.
وی افزود تولید ریل در ایران توسط ذوبآهن اصفهان، با کنترل کیفیت و رعایت استانداردهای سختگیرانه، از ورود محصولات متفرقهای که بعضاً موجب افت کیفیت پروژههای ریلی میشد جلوگیری کرده و به ارتقای کیفیت این پروژهها کمک کرده است.
از این منظر، مسئله فقط تولید یک محصول در داخل کشور نیست؛ چالش اصلی این است که تولید داخلی بتواند کیفیت پایدار، ظرفیت کافی و قیمت رقابتی را همزمان تأمین کند تا در پروژههای بزرگ ریلی به یک گزینه قابل اتکا تبدیل شود.
صادرات ریل؛ حلقهای که هنوز نیازمند تقویت است
آلرسول در ادامه بر ضرورت توسعه بازارهای صادراتی این محصول تأکید کرد و گفت تولیدکنندگان باید با دیپلماسی اقتصادی قوی برای حضور در بازارهای منطقهای و فرامنطقهای برنامهریزی کنند.
به گفته وی، حمایت دولت در حوزه ضمانتنامههای صادراتی و مشوقهای صادراتی نیز میتواند زمینه حضور تولیدکنندگان در بازارهای خارجی را تقویت کند.
در واقع، اگر ریل تولید داخل قرار است از یک محصول مورد استفاده در پروژههای داخلی به یک محصول صنعتی صادراتمحور تبدیل شود، توسعه بازار خارجی و ایجاد سازوکارهای حمایتی برای حضور در این بازارها نیز باید همزمان با توسعه ظرفیت تولید دنبال شود.
کریدورهای ریلی؛ پروژههایی که نیازمند نگاه ملی هستند
رئیس انجمن سازندگان و پیمانکاران مترو تهران، کاهش مصرف سوخت، افزایش ایمنی و توسعه زیرساختهای تجاری و ترانزیتی را از مهمترین اهداف توسعه حملونقل ریلی دانست و تأکید کرد توسعه این بخش باید به یک موضوع کلان ملی تبدیل شود.
وی با اشاره به تفاوت میان پروژههای جادهای و ریلی گفت پروژههای جادهای معمولاً سریعتر به بهرهبرداری میرسند و امکان بهرهبرداری مرحلهای از آنها بیشتر است؛ به همین دلیل در سطح منطقهای و محلی اقبال بیشتری دارند.
اما به گفته آلرسول، اگر نگاه ملی حاکم باشد، پروژههای بزرگ ریلی که ممکن است سه تا شش سال برای رسیدن به بازدهی مناسب زمان نیاز داشته باشند، باید در اولویت قرار گیرند.
وی تکمیل کریدورهای ریلی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب و اتصال شبکه ریلی کشور به کشورهای منطقه و فرامنطقه را ضروری دانست و تأکید کرد توسعه این پروژهها علاوه بر کاهش مصرف سوخت، میتواند ظرفیت ترانزیت بینالمللی کشور را ارتقا دهد.
ریل قطار سریعالسیر؛ یک ظرفیت تخصصی برای ذوبآهن
یکی دیگر از ظرفیتهایی که آلرسول بر آن تأکید کرد، امکان تولید ریل مورد نیاز قطارهای سریعالسیر در ذوبآهن اصفهان است.
وی با اشاره به ویژگیهای فنی خاص قطارهای سریعالسیر و نیاز این پروژهها به اقلام متنوع در حوزه روسازی گفت در پروژههایی مانند خط تهران ـ قم ـ اصفهان، ذوبآهن اصفهان برای تأمین ریل مورد نیاز با ویژگیهای تخصصی این پروژه اعلام آمادگی کرده است.
در صورت تحقق این ظرفیت، تأمین داخلی ریل میتواند از منظر حفظ منابع ارزی کشور اهمیت قابل توجهی داشته باشد.
کریدور شرق؛ ریل در مسیر هند تا اروپا
آلرسول در ادامه با اشاره به اهمیت تکمیل کریدور شرقی راهآهن کشور، این مسیر را از منظر تبدیل ایران به یک مسیر ترانزیتی برای انتقال کالاهای صادراتی هند به سمت اروپا حائز اهمیت دانست.
به گفته وی، این موضوع دستکم طی دو دهه گذشته در ایران و از سوی بسیاری از تجار و سیاستمداران هندی مورد توجه و پیگیری بوده است.
هرچند طی سالهای اخیر استفاده از مسیرهای جایگزین برای این کریدور و حتی جایگزین شدن بندر چابهار با برخی گزینههای دیگر مطرح شده، اما آلرسول معتقد است مسیر ریلی عبوری از داخل ایران همچنان ویژگیهای منحصربهفردی برای انتقال بار هند به سمت اروپا دارد و میتواند در مدت زمان کوتاهی جایگاه خود را بهعنوان یک مسیر مهم ترانزیتی تثبیت کند.
در این میان، تأمین ریل یکی از اقلام کلیدی مورد نیاز روسازی این مسیر است و به گفته وی، تأمین آن توسط ذوبآهن اصفهان میتواند اهمیت ویژهای داشته باشد.
متروی تهران؛ ریل داخلی در برابر بحران ترافیک و آلودگی
در سطح شهری نیز توسعه مترو با یک مسئله جدی روبهرو است؛ ترافیک و آلودگی هوا در تهران.
آلرسول با اشاره به وضعیت حملونقل پایتخت گفت تهران با گرفتاری قابل توجهی از منظر ترافیک و مهمتر از آن آلودگی هوا مواجه است که حداقل در سه تا چهار سال آینده میتواند بهصورت بحرانی، کیفیت محیط زیست و آسایش شهروندان را کاهش دهد.
وی توسعه حملونقل عمومی، بهویژه مترو را در این شرایط تعیینکننده دانست و افزود توسعه مترو با شاخصهایی مانند تأمین ناوگان و تأمین ادوات و تجهیزات ریلی مواجه است که در این میان، ریل اهمیت زیادی دارد.
به گفته رئیس انجمن سازندگان و پیمانکاران مترو تهران، بینیازی از واردات ریل این امکان را ایجاد میکند که در شرایط محدودیتهای ارزی، سهم ارز اختصاصیافته به پروژههای مترویی برای تأمین ناوگان و سایر ادوات کلیدی مورد نیاز که ضرورت دارد از خارج از کشور وارد شوند هزینه شود.
آلرسول در پایان تأکید کرد تأمین ریل توسط ذوبآهن اصفهان میتواند شاخصی کلیدی برای توسعه سریعتر و جبران بخشی از کاستیهای موجود در پروژههای متروی شهر تهران باشد و در نهایت به کاهش آلودگی هوا نیز کمک کند.
مسئله امروز صنعت ریلی فقط تولید ریل نیست؛ مسئله این است که ظرفیت تولید داخل تا چه اندازه میتواند همزمان پاسخگوی توسعه مترو، پروژههای سریعالسیر و کریدورهای ترانزیتی کشور باشد. اگر ریل داخلی قرار است حلقه اتصال این زنجیره باشد، استمرار تولید، کیفیت، ظرفیت تأمین و رقابتپذیری آن باید متناسب با سرعت اجرای پروژههای ریلی کشور پیش برود.