یادداشت: زهرا عزتی
همدان در برگزاری رویدادهای فرهنگی و هنری، ظرفیتهای قابلتوجهی دارد؛ از هنرمندان و گروههای نمایشی گرفته تا فعالان رسانهای، مجریان حرفهای و نیروهای اجرایی که سالها در میدان فرهنگ تجربه اندوختهاند. این ظرفیتها سرمایههای انسانی استان هستند و طبیعی است که انتظار داشته باشند در رویدادهای بزرگ فرهنگی، سهمی متناسب با توانمندی و تجربه خود داشته باشند.
سیویکمین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان نیز از همین جنس رویدادهاست؛ جشنوارهای با سابقه و اعتبار ملی و بینالمللی که نام همدان با آن گره خورده است. توجه ویژه استاندار همدان به این رویداد و پیگیریهای انجامشده برای برگزاری هرچه بهتر آن (هم دورهی گذشته و هم این دوره)، نشاندهنده اهمیت جایگاه فرهنگ در نگاه مدیریت ارشد استان است. پیشینه فرهنگی استاندار، این انتظار را تقویت میکند که در کنار برگزاری باشکوه جشنواره، به تقویت و میداندادن به سرمایههای انسانی بومی نیز توجه شود.
اما در میان تمام ظرفیتهای موجود، یک موضوع هر سال دوباره محل پرسش میشود: چرا در مراسم مهم جشنواره، بهویژه دو آیین آغازین و پایانی، همچنان پای مجری وارداتی به صحنه باز میشود؟
این پرسش تازهای نیست. حدود دو سال پیش نیز در واکنش به حضور یک مجری غیربومی در جشنواره، این موضوع بهصورت علنی مطرح شد. مسئله آن زمان هم نه مطالبه یک فرصت شخصی، بلکه دفاع از توانمندی مجریان همدانی بود؛ افرادی که از تجربه، دانش اجرا، تسلط بر صحنه و توانایی مدیریت مراسمهای بزرگ برخوردارند. حتی اگر برگزارکنندگان به دلایلی خواهان حضور یک چهره شناختهشده از خارج استان باشند، چه مانعی وجود دارد که یک مجری همدانی در کنار او اجرای مراسم را بر عهده بگیرد؟
قرار نیست برای استفاده از ظرفیتهای بیرونی، ظرفیتهای داخلی نادیده گرفته شوند. این همان منطقی است که در حوزه صنعت و فناوری نیز پذیرفته شده است. وقتی یک مجموعه صنعتی فناوری یا تجهیزات پیشرفتهای از خارج وارد میکند، انتقال دانش فنی و آموزش نیروهای داخلی را نیز مطالبه میکند تا در آینده امکان بهرهبرداری، نگهداری و تعمیر تجهیزات در داخل فراهم باشد. در حوزه فرهنگ هم دعوت از چهرههای غیربومی باید با انتقال تجربه، ایجاد فرصت و تقویت توان حرفهای نیروهای محلی همراه شود؛ نه اینکه هر سال همان الگوی تکراری اجرا شود و سهم استعدادهای همدان از صحنه اصلی، تماشای اجرای دیگران باشد. همدان مجری توانمند دارد؛ زن و مرد، جوان و باتجربه، افرادی که میتوانند در سطح رویدادهای ملی و بینالمللی ظاهر شوند. پرسش اینجاست که چرا این توانمندیها در تصمیمگیریهای اجرایی جشنواره به اولویت تبدیل نمیشوند؟
دعوت از مجریان غیربومی، طبیعتاً هزینههایی به همراه دارد؛ هزینههایی که لازم است درباره میزان و نحوه تخصیص آن شفافیت وجود داشته باشد. در شرایطی که بسیاری از فعالان فرهنگی و هنری و مجریهای استان که در گرما و سرما؛ باد و بوران؛ خوب و بد؛ زشت و زیبا؛ حتی با تأخیر در پرداخت حقالزحمه، محدودیت فرصتهای شغلی و کاهش ارزش دریافتیهای خود در اثر تورم مواجهاند، و باز همراه این استان و برنامههایش هستند؛ آیا منطقی است فرصتهای حرفهای و مالی یک رویداد بزرگ استانی، بدون توجه کافی به نیروهای توانمند بومی، به افراد خارج از استان اختصاص پیدا کند؟
این مطالبه متوجه همه مجموعههای مسئول در برگزاری و پشتیبانی جشنواره است، اما ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان بهعنوان متولی اصلی حوزه فرهنگ و از مجموعههای مسئول در برگزاری این رویداد، نمیتواند نسبت به این موضوع بیتفاوت باشد. از دکتر جوادی مدیرکل اداره فرهنگ تقاضا میشود و انتظار میرود استفاده از ظرفیتهای بومی را از سطح توصیه فراتر ببرند و آن را به یک معیار اجرایی در برنامهریزی جشنواره تبدیل کنند. برگزاری موفق یک رویداد فرهنگی زمانی ارزشمندتر میشود که در کنار جذب چهرههای مطرح، فرصت رشد و دیدهشدن نیروهای مستعد همان استان را نیز فراهم کند.
از مهندس ولیان تابش، مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری همدان، به عنوان مسئول اتاق فکر فرهنگی - اجتماعی استان؛ تقاضا میشود موضوع مشارکت اجتماعی و بهرهگیری از ظرفیتهای محلی مجریان سراسر استان را در ارزیابی و حمایت از چنین رویدادهایی مورد توجه قرار دهند. دکتر مجید درویشی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار، تکرار این تقاضا را استمداد میکنیم. ایشان بعد از استاندار، بالاترین مرتبهی تصمیمسازی در حوزه این امور است.
دکتر معصومه باقری، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری، نیز میتوانند به موضوع حضور و فرصتآفرینی برای مجریان بانوی توانمند همدانی توجه ویژه داشته باشند. در میان مجریان استان، بانوان حرفهای و توانمندی حضور دارند که شایستگی اجرای مراسمهای مهم را دارند. سهم آنان از چنین رویدادهایی نباید به حضورهای حاشیهای محدود بماند.
همچنین از مهندس عبدالله امیری، فرماندار همدان، انتظار میرود در کنار حمایت از برگزاری جشنواره، موضوع به
رهمندی واقعی شهر و نیروهای بومی از فرصتهای ایجادشده را مورد عنایت قرار دهند. میزبانی یک رویداد بینالمللی زمانی به سود شهر تمام میشود که آثار اقتصادی، حرفهای و فرهنگی آن در داخل استان نیز دیده شود.
جشنواره تئاتر کودک و نوجوان نباید فقط ویترینی برای معرفی همدان به مهمانان و مخاطبان بیرونی باشد؛ باید فرصتی برای معرفی و تقویت توانمندیهای خود همدان نیز فراهم کند. نمیتوان از ظرفیتهای فرهنگی استان سخن گفت، اما هنگام تقسیم فرصتها، نیروهای بومی را آنگونه که شایسته است به میدان نیاورد. نمیتوان از حمایت از هنرمندان و فعالان فرهنگی گفت، اما در مهمترین لحظههای یک رویداد فرهنگی، فرصت حضور را به کسانی سپرد که از بیرون استان دعوت شدهاند؛ آن هم در شرایطی که نیروهای توانمند محلی برای حضور در همان جایگاه آمادهاند.
مطالبه روشن است: ما نمیگوییم مجری غیربومی دعوت نکنید؛ میگوییم مجری همدانی را حذف نکنید. اگر حضور یک چهره ملی ضرورت دارد، اجرای مشترک را در دستور کار قرار دهید. اگر هدف ارتقای کیفیت مراسم است، توانمندی مجریان بومی را نیز جدی ارزیابی کنید. اگر جشنواره برای همدان برگزار میشود، سهم همدان از فرصتهای حرفهای آن نباید فقط تماشای صحنه باشد.
همدان نباید هزینه میزبانی یک جشنواره بزرگ را بپردازد، اما استعدادهای خودش پشت صحنه بمانند.