به گزارش آفتاب صبح، افزایش هزینه تأمین گاز در صنعت فولاد، بار دیگر موضوع مزیت انرژی و پایداری اقتصادی تولید در یکی از صنایع راهبردی کشور را به کانون توجه سیاست‌گذاران صنعتی بازگردانده است؛ موضوعی که به اعتقاد رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، می‌تواند بخشی از مزیت تاریخی کشور در توسعه فولاد مبتنی بر فناوری احیای مستقیم را تحت تأثیر قرار دهد.
بهرام سبحانی در گفت‌وگو با پایگاه خبری معدن‌نامه، با اشاره به افزایش قیمت گاز مصرفی واحدهای فولادی اظهار کرد: نرخ فعلی گاز مورد استفاده در فولادسازی‌های ایران حتی از قیمت‌های جهانی نیز فراتر رفته و ادامه این روند می‌تواند یکی از مزیت‌های اصلی صنعت فولاد کشور را تضعیف کند.
اختلاف ماهیت مصرف گاز در فولاد و پتروشیمی
یکی از محورهای اصلی انتقاد سبحانی به سازوکار فعلی قیمت‌گذاری، یکسان در نظر گرفتن گاز مصرفی صنایع فولادی و پتروشیمی است. وی معتقد است این دو صنعت از نظر ماهیت مصرف گاز تفاوت اساسی دارند و نمی‌توان بدون توجه به این تفاوت، الگوی قیمت‌گذاری مشابهی برای آن‌ها در نظر گرفت.
به گفته رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، گاز در واحدهای پتروشیمی عمدتاً به‌عنوان خوراک و ماده اولیه تولید مصرف می‌شود، در حالی که در فولادسازی‌های مبتنی بر فناوری احیای مستقیم، نقش اصلی آن تأمین انرژی فرایند تولید است.
سبحانی با اشاره به تأثیر مبنای ارزی در تعیین نرخ گاز افزود: قیمت‌گذاری بر اساس نرخ دلار، موجب حرکت هزینه گاز مصرفی فولادسازی‌ها به سمت نرخ‌های جهانی شده است؛ رویکردی که به اعتقاد وی، تفاوت ساختار مصرف در صنایع مختلف را نادیده می‌گیرد.
مزیتی که نباید در سیاست‌گذاری انرژی نادیده گرفته شود
توسعه صنعت فولاد ایران طی سال‌های گذشته تا حد زیادی بر پایه دسترسی به منابع گاز طبیعی و استفاده از فناوری احیای مستقیم شکل گرفته است. انتخاب این مسیر تولید، در مقایسه با روش کوره بلند، با مزیت دسترسی کشور به منابع گسترده گاز طبیعی ارتباط داشته است.
سبحانی نیز با اشاره به همین سابقه تأکید کرد که یکی از اهداف سیاست صنعتی کشور، جلوگیری از صادرات خام گاز و تبدیل این ظرفیت انرژی به ارزش افزوده از طریق توسعه صنایع گازمحور بوده است.
از این منظر، افزایش نرخ گاز را نمی‌توان صرفاً تغییر قیمت یک نهاده تولیدی تلقی کرد. گاز طبیعی بخشی از مبانی اقتصادی توسعه زنجیره فولاد ایران بوده و افزایش قابل‌توجه هزینه آن می‌تواند مزیتی را که طی سال‌ها مبنای شکل‌گیری و گسترش ظرفیت‌های تولیدی قرار گرفته است، کمرنگ کند.
کاهش سودآوری؛ سیگنال منفی برای سرمایه‌گذاران
پیامد افزایش نرخ گاز تنها به هزینه‌های جاری کارخانه‌ها محدود نمی‌شود. رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران با هشدار درباره اثر این روند بر اقتصاد بنگاه‌ها گفت: افزایش قیمت گاز، حاشیه سود فولادسازان را کاهش می‌دهد و در پی آن، تمایل سرمایه‌گذاران برای ورود به این صنعت نیز کمتر خواهد شد.
به گفته سبحانی، کاهش بازده اقتصادی فعالیت‌های فولادی می‌تواند مسیر حرکت سرمایه‌ها را به سمت سایر حوزه‌های اقتصادی تغییر دهد.
این مسئله برای صنعتی که تحقق ظرفیت‌های تولیدی و اجرای طرح‌های توسعه آن به سرمایه‌گذاری مستمر نیاز دارد، اهمیت دوچندانی دارد. افزایش هزینه انرژی، محاسبات اقتصادی پروژه‌های جدید را تغییر می‌دهد و می‌تواند بر تصمیم سرمایه‌گذاران برای تأمین مالی و اجرای طرح‌های توسعه‌ای اثرگذار باشد.
سیاست انرژی و آینده توسعه فولاد
اظهارات رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، بار دیگر ضرورت بازنگری در شیوه تعیین نرخ گاز صنایع فولادی را مطرح می‌کند. مسئله اصلی، صرفاً میزان افزایش قیمت نیست؛ بلکه تناسب سیاست قیمت‌گذاری انرژی با ساختار تولید، فناوری مورد استفاده و اهداف توسعه صنعتی کشور است.
صنعت فولاد ایران بر مبنای مزیت دسترسی به گاز طبیعی توسعه یافته و بخش مهمی از ظرفیت آن به فناوری احیای مستقیم وابسته است. در چنین شرایطی، افزایش هزینه این نهاده بدون در نظر گرفتن الزامات اقتصادی تولید، می‌تواند هم‌زمان سودآوری بنگاه‌ها، قدرت رقابت‌پذیری و انگیزه سرمایه‌گذاری را تحت فشار قرار دهد.
اکنون پرسش اساسی پیش روی سیاست‌گذاران این است که آیا الگوی فعلی قیمت‌گذاری گاز با راهبرد توسعه زنجیره فولاد و حفظ ارزش افزوده در داخل کشور همخوانی دارد؟ پاسخ به این پرسش، در تعیین مسیر آینده سرمایه‌گذاری و حفظ جایگاه صنعت فولاد ایران در بازارهای رقابتی اهمیت تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت.