به گزارش آفتاب صبح، مسیر اکتشاف در شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات طی سالهای اخیر از اجرای عملیات حفاری در چند محدوده معدنی، به سمت ایجاد ظرفیت تخصصی و فناورانه در داخل مجموعه حرکت کرده است؛ مسیری که اکنون با تأکید مدیران این مجموعه بر اکتشاف عمیق، دادهمحور و هوشمند وارد مرحله تازهای شده است.
شرکت یاقوت توسعه معادن و فلزات خاورمیانه که در ساختار «ومعادن» بهعنوان بازوی تخصصی اکتشاف شکل گرفته، فعالیت حرفهای خود در حفاری اکتشافی را از اواخر سال ۱۴۰۱ آغاز کرده و نخستین پروژه مهم آن، حفاری اکتشافی در پروژه مس جانجا بوده است. پس از آن نیز پروژههایی در محدودههای کهنگ، ورزنه شمالی و آنومالی ساغند در کارنامه این شرکت قرار گرفته است.
اما بررسی دو گزارش منتشرشده درباره این شرکت، یک سؤال مشخص را پیش روی زنجیره اکتشاف قرار میدهد: از این میزان حفاری و توسعه ظرفیت اکتشافی، چه خروجی جدیدی در بخش ذخایر معدنی حاصل شده است؟
از ۱۴ هزار متر حفاری در جانجا تا ۱۸ هزار و ۵۰۰ متر در ساغند
بر اساس گزارش منتشرشده از عملکرد یاقوت، این شرکت در پروژه محدوده معدنی جانجا حدود ۱۴ هزار متر حفاری انجام داده و عمیقترین گمانه کشور به عمق ۱۱۰۰ متر را برای شرکت توسعه صنایع و معادن جانجا در استان سیستان و بلوچستان حفر کرده است.
در محدوده اکتشافی کهنگ در اردستان نیز ۳ هزار متر و در ورزنه شمالی ۲ هزار و ۵۰۰ متر حفاری انجام شده است.
در پروژه آنومالی D11 معدن ساغند (شهید سلیمانی)، بیش از ۱۲ هزار متر حفاری برای شرکت فولاد مبارکه اصفهان انجام شده و پروژه محدوده اکتشافی نازیل در شهرستان تفتان نیز با ۵ هزار متر حفاری به کارفرمایی خود شرکت یاقوت اجرا شده است.
همچنین پروژه آنومالیهای D3 و D5 ساغند با مجموع ۱۸ هزار و ۵۰۰ متر حفاری برای شرکت «تامکو» در زمان انتشار گزارش در حال اجرا اعلام شده بود.
مرحله بعد؛ حفاری بیشتر یا هدفگذاری دقیقتر؟
اکنون رویکرد اعلامشده در مجموعه «ومعادن» صرفاً افزایش متراژ حفاری نیست. اردشیر سعدمحمدی، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات، با اشاره به حرکت اکتشاف جهانی به سمت ذخایر عمیق و پنهان گفته است که باید از مدلهایی استفاده شود که زمان، هزینه و عدمقطعیت عملیات اکتشافی را کاهش دهد.
از سوی دیگر، محمدمسعود سمیعینژاد، رئیس هیئت عامل ایمیدرو، تأکید کرده است که در اکتشاف عمیق، موضوع فقط در اختیار داشتن دستگاه حفاری قدرتمند نیست و استفاده از دادههای زمینشناسی، ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی، مدلسازی سهبعدی و تحلیل همزمان دادهها برای انتخاب نقطه مناسب حفاری اهمیت دارد.
این تغییر رویکرد، یک تفاوت مهم با سنجش عملکرد صرفاً بر اساس متراژ حفاری ایجاد میکند؛ حفاری بیشتر الزاماً به معنای کشف ذخیره بیشتر نیست.
آیا پیشرفت قابلاندازهگیری اتفاق افتاده است؟
بررسی دو گزارش نشان میدهد که پیشرفت ساختاری و توسعه دامنه فعالیت یاقوت قابل مشاهده است؛ از آغاز فعالیت حرفهای حفاری در اواخر ۱۴۰۱ و اجرای پروژههایی مانند جانجا و ساغند، تا تثبیت نقش این شرکت بهعنوان بازوی اجرایی و تخصصی اکتشاف «ومعادن». گزارش جدیدتر نیز بر بررسی محدودههای اکتشافی جدید و حرکت به سمت اکتشاف عمیق و فناورانه تأکید دارد.
با این حال، درصد پیشرفت ذخایر اکتشافی قابل محاسبه نیست؛ زیرا در دو گزارش، عددی برای «ذخیره شناساییشده در نقطه شروع» و «ذخیره شناساییشده در وضعیت فعلی» ارائه نشده است. همچنین متراژهای جدید حفاری برای همه پروژههای قبلی بهصورت قابلمقایسه منتشر نشدهاند.
بنابراین، برای جلوگیری از عددسازی، نمیتوان گفت مثلاً اکتشاف یاقوت ۳۰، ۵۰ یا ۷۰ درصد پیشرفت کرده است.
سؤال بعدی
اکنون که «یاقوت» از یک مجری عملیات حفاری به سمت بازوی مطالعاتی و اجرایی یکپارچه در حوزه اکتشاف حرکت کرده، شاخص مهم بعدی دیگر فقط تعداد گمانهها و متراژ حفاری نیست.
سؤال این است که از ۱۴ هزار متر حفاری جانجا، بیش از ۱۲ هزار متر D11 ساغند، ۵ هزار متر نازیل، ۱۸ هزار و ۵۰۰ متر D3 و D5 ساغند و سایر پروژهها، چه میزان ذخیره جدید شناسایی و تأیید شده و چه بخشی از این اکتشافات به مرحله طراحی معدن، برآورد ذخیره و در نهایت توسعه تولید خواهد رسید؟
این همان نقطهای است که پیگیری اکتشاف باید از «چقدر حفاری شد؟» به «چه چیزی کشف شد؟» تغییر کند.