به گزارش آفتاب صبح؛ برخورداری از ذخایر غنی معدنی بهتنهایی نمیتواند موتور رشد اقتصاد معدن باشد. آنچه ظرفیتهای زمینشناسی را بهمزیت اقتصادی تبدیل میکند سرمایهگذاری، فناوری، زیرساخت و حکمرانی پایدار است. متأسفانه صنعت مس ایران باوجود رشد چشمگیر قیمت و تقاضای جهانی طی سالهای گذشته نتوانسته متناسب با ظرفیتهای خود از این فرصت بهره ببرد بهطوری که همزمان با گسترش بازار جهانی سهم ایران از این بازار کاهش یافته است.
در کشورهای موفق اکتشاف بهصورت مستمر انجام شده سرمایهگذاری در پروژههای معدنی تداوم داشته، ثبات قوانین و مقررات مورد توجه قرار گرفته و صادرات نیز برمبنای رقابتپذیری توسعه یافته است. درواقع قرارگرفتن این عوامل در کنار یکدیگر زمینه ایجاد رشد در بخش معدن را فراهم کرده؛ موضوعی که نشان میدهد هرچند برخورداری از ذخایر معدنی شرط مهمی برای توسعه معدن است اما بهتنهایی شرط کافی محسوب نمیشود. بنابراین با اینکه بازار جهانی مس طی دو دهه گذشته با رشد قیمت و تقاضا روبهرو بوده اما ایران نتوانسته سهم خود را از این فرصت افزایش دهد. در این بین ضعف سرمایهگذاری، ناپایداری در حکمرانی اقتصادی و کمبود زیرساختها موجب شده رشد قیمت مس بهجهشی متناسب در توسعه این صنعت تبدیل نشود.
دراینخصوص ابوالفضل صالحآبادی، مشاور کمسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران گفت: برای پرداختن بهصنعت مس ابتدا باید نگاهی کلی بهمعدن و اقتصاد معدن در کشور داشته باشیم چراکه مس بهعنوان یکی از بخشهای مهم اقتصاد معدنی ایران، از شرایط کلی حاکم بر این بخش تأثیر میپذیرد. صالحآبادی تصریح کرد: مسئله اساسی این است که در بخش معدن و بهویژه صنعت مس باید از نگاه منبعمحور و مزیتسنجی صرفا برمبنای برخورداری از ذخایر معدنی عبور کنیم و بهسمت یک رویکرد اقتصادمحور حرکت کنیم؛ مسیری که بسیاری از کشورهای موفق معدنی جهان نیز طی کردند.
مشاور کمسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران ادامه داد: واقعیت این است که صرف برخورداری از منابع و ذخایر معدنی نمیتواند بهتنهایی برای اقتصاد کشور تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی ایجاد کند. در برنامه هفتم نیز برای بخش معدن نرخ رشدی بالاتر از میانگین اقتصاد کشور در نظر گرفته شده اما تحقق چنینرشدی بدون تعریف پروژههای اقتصادی و حرکت بهسمت اقتصادمحوری امکانپذیر نیست.
صالحآبادی تصریح داشت: مسئله اصلی امروز معدن ایران و بهویژه صنعت مس، کمبود ذخایر و منابع معدنی نیست. ایران از منظر زمینشناسی کشور فقیری محسوب نمیشود و از ظرفیتهای معدنی قابلتوجهی برخوردار بوده اما چالش اصلی را باید در حوزههای دیگری جستوجو کرد؛ از حکمرانی اقتصادی معدن و مدلهای سرمایهگذاری گرفته تا زیرساختهای مورد نیاز بهویژه در حوزه انرژی، حملونقل جادهای و ریلی و نحوه اتصال بهزنجیره ارزش جهانی. این ضعفها در صنعت مس نیز اهمیت ویژهای دارند. تا زمانی که نتوانیم چنین موانعی را برطرف کنیم برخورداری از ذخایر معدنی بهتنهایی بهشکلگیری یکاقتصاد معدنی قدرتمند منجر نخواهد شد.
مشاور کمسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین نیازهای امروز بخش معدن دستیابی بهیک نظام پایدار حکمرانی اقتصادی است؛ نظامی که بتواند سهمؤلفه سرمایه، فناوری و زیرساخت را در کنار یکدیگر قرار دهد. تحقق رشد معدنی بدون فراهمکردن این سه مؤلفه دشوار خواهد بود. بههمین دلیل حکمرانی اقتصادی معدن باید بهگونهای طراحی شود که هم امکان جذب سرمایه را فراهم کند، هم زمینه ورود و توسعه فناوری را بهوجود آورد و هم زیرساختهای مورد نیاز فعالیتهای معدنی را توسعه دهد.
صالحآبادی با اشاره بهکشورهای موفق تصریح داشت: کشورهایی مانند استرالیا و شیلی صرفا بهدلیل برخورداری از ذخایر بزرگ معدنی بهموفقیت نرسیدند. آنچه بهموفقیت این کشورها کمک کرده ایجاد چند حلقه مکمل در کنار یکدیگر بوده است. در این کشورها اکتشاف بهصورت مستمر انجام شده، سرمایهگذاری در پروژههای معدنی تداوم داشته، ثبات قوانین و مقررات مورد توجه قرار گرفته و صادرات نیز برمبنای رقابتپذیری توسعه یافته است. قرار گرفتن این عوامل در کنار یکدیگر زمینه ایجاد رشد در بخش معدن را فراهم کرده است. بنابراین برخورداری از ذخایر معدنی شرط مهمی برای توسعه معدن است اما بهتنهایی شرط کافی محسوب نمیشود.
او جذب سرمایه را یکی از مهمترین موانع توسعه بخش معدن ایران دانست و اظهار داشت: چه سرمایه داخلی و خارجی و چه استفاده از ابزارهای نوین تأمین مالی. در ارزیابیهایی که درباره کشورهای منطقه از جمله ایران صورت گرفته مسائلی مانند قدیمی بودن بخشی از دادههای زمینشناسی، ضعف شفافیت و نااطمینانی ناشی از مقررات بهعنوان برخی از موانع جذب سرمایه مطرح شدند. صالحآبادی ادامه داد: این وضعیت در نقطه مقابل عواملی قرار دارد که بهموفقیت کشورهای معدنی مانند استرالیا و شیلی کمک کرده است. اگر قرار است ایران نیز از ظرفیت ذخایر معدنی خود برای ایجاد رشد اقتصادی استفاده کند باید این موانع با سرعت بیشتری برطرف شوند.