به گزارش آفتاب صبح؛ در ادامه، ابعاد مختلف نقش استراتژیک مس در این انقلاب سبز را بررسی میکنیم:
۱ - خودروهای الکتریکی: موتور محرک تقاضای مس
یکی از بزرگترین بخشهای مصرفکننده مس در آینده، صنعت خودروهای برقی است. یک خودروی احتراق داخلی (بنزینی یا دیزلی) به طور متوسط به ۲۰ تا ۲۵ کیلوگرم مس نیاز دارد، در حالی که یک خودروی الکتریکی باتریدار حدود ۳ تا ۴ برابر این مقدار (حدود ۸۰ تا ۸۵ کیلوگرم) مس مصرف میکند. این مس در باتریها، سیمپیچ موتورهای الکتریکی، اینورترها و سیمکشیهای گسترده خودرو استفاده میشود. علاوه بر خودِ خودرو، ایستگاههای شارژ نیز به شدت به مس وابستهاند.
۲ - انرژیهای تجدیدپذیر: باد و خورشید
مس به دلیل رسانایی الکتریکی فوقالعاده و مقاومت در برابر خوردگی، بهترین گزینه برای سیستمهای تولید انرژی پاک است.
نیروگاههای خورشیدی: برای تولید هر مگاوات برق خورشیدی، حدود ۵ تن مس نیاز است که در پنلها، اینورترها و کابلهای اتصال استفاده میشود.
توربینهای بادی: مزارع بادی به خصوص مزارع بادی فراساحلی یا به ازای هر مگاوات ظرفیت تولید، بین ۳ تا ۱۵ تن مس نیاز دارند. این مقدار ۴ تا ۶ برابر بیشتر از مس مصرفی در یک نیروگاه سنتی (گازی یا زغالسنگی) برای تولید همان مقدار برق است.
۳ - توسعه و نوسازی شبکههای انتقال برق
تولید برق از خورشید و باد یک روی سکه است؛ انتقال این برق از مزارع خورشیدی و بادی (که معمولاً دور از شهرها هستند) به مراکز مصرف، روی دیگر سکه است. برای این کار، شبکههای انتقال و توزیع برق در سراسر جهان باید نوسازی و به شدت توسعه یابند. ترانسفورماتورها و کابلهای فشار قوی، نیازمند میلیونها تن مس در دهههای آینده خواهند بود.
۴ - چالش پیش رو: شکاف عرضه و تقاضا
با سرعت گرفتن گذار به انرژیهای پاک، تقاضا برای مس به صورت نمایی در حال رشد است. تحلیلگران بازار پیشبینی میکنند که جهان در سالهای آینده با یک شکاف جدی بین عرضه و تقاضا (Deficit) مواجه خواهد شد. چرا؟
افت عیار معادن فعلی مس در جهان (به ویژه در شیلی و پرو).
زمانبر بودن کشف و بهرهبرداری از معادن جدید (گاهی بیش از ۱۰ تا ۱۵ سال).
به همین دلیل، علاوه بر تمرکز بر اکتشافات جدید، بازیافت مس (اقتصاد چرخشی) اهمیت استراتژیکی پیدا کرده است، چرا که مس قابلیت بازیافت ۱۰۰ درصدی بدون افت کیفیت را دارد.
جایگاه و پتانسیل ایران در عصر مس
در این میان، ایران با استقرار بر روی کمربند متالورژی جهانی و برخورداری از معادن عظیمی نظیر سرچشمه، سونگون و میدوک، از پتانسیل بالایی برخوردار است. در حالی که مراجع بینالمللی سهم ایران از ذخایر جهانی مس را حدود 2 درصد تا 3 درصد برآورد میکنند، اکتشافات جدید داخلی نشان میدهد منابع مس کشور قابلیت ارتقا تا سطح 5 درصد از کل منابع جهانی را دارد. این مزیت چشمگیرژئولوژیک، فرصتی بینظیر برای صنعت کشور فراهم میکند تا با افزایش ظرفیت تولید، به عنوان یک بازیگر مهم در زنجیره تأمین مواد اولیه برای گذار جهانی به سمت انرژیهای پاک و خودروهای الکتریکی نقشآفرینی کند.
با این حال، بهرهبرداری حداکثری از این فرصت استراتژیک نیازمند توسعه متوازن در تمام طول زنجیره ارزش است. برای همگام شدن با تقاضای فزاینده انقلاب سبز، صنعت مس ایران نیازمند سرمایهگذاری هدفمند در تکنولوژیهای نوین اکتشاف عمقی، ارتقای بهرهوری استخراج، رعایت استانداردهای زیستمحیطی روز دنیا (برای تولید مس سبز) و همچنین حرکت از صادرات کنسانتره به سمت تولید محصولات پاییندستی با ارزش افزوده بالاتر است. تحقق این موارد میتواند پتانسیلهای بالقوه معدنی را به جایگاهی مستحکم در بازارهای آینده تبدیل نماید.
کالای استراتژیک
مس دیگر صرفاً یک فلز پایه برای صنایع ساختمانی یا لوازم خانگی نیست؛ بلکه یک کالای استراتژیک امنیت ملی و جهانی برای دستیابی به اهداف اقلیمی است. کشورها و شرکتهایی که بتوانند در زنجیره تأمین این فلز (از معدن تا تولید کاتد و بازیافت) جایگاه مستحکمی پیدا کنند، برندگان اصلی اقتصادِ بدون کربن در آینده خواهند بود.