به گزارش آفتاب صبح، مهدی کریمی، مدیرکل کتابخانههای عمومی استان همدان با تشریح رویکرد جدید این مجموعه برای تحول در خدمات کتابخانهای، آموزش و یادگیری را یکی از مهمترین حلقههای مفقوده در کتابخانههای نسل چهارم دانست و گفت: در الگوی جدید، کتابخانه صرفاً محلی برای نگهداری و امانت کتاب نیست، بلکه باید به فضایی برای یادگیری، تجربه، خلاقیت، تبادل دانش و فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود. کریمی با اشاره به تفاوت نسلهای مختلف کتابخانهها اظهار کرد: در رویکرد کتابخانههای نسل چهارم، آموزش جایگاه محوری دارد و این آموزش میتواند از مهارتهای عملی و کار با ابزار و تجهیزات تخصصی تا آشنایی با علوم مختلف، نجوم و فناوریهای نوین را در بر بگیرد. مدیرکل کتابخانههای عمومی استان همدان افزود: در این الگو، فضاهایی برای آشنایی مخاطبان با ابزارآلات و تجهیزات در حوزههایی مانند مکانیک و شیمی پیشبینی میشود تا افراد بتوانند علاوه بر مطالعه، مهارتهای عملی را نیز تجربه کنند. از نجوم و واقعیت مجازی تا آموزش هوش مصنوعی وی با اشاره به برنامههای پیشبینیشده برای کتابخانه مرکزی همدان گفت: در طراحی این مجموعه، ایجاد تالار علم و خلاقیت، بخش نجوم و فضاهایی برای آموزش فناوریهای جدید در نظر گرفته شده است. به گفته مدیرکل کتابخانههای عمومی استان همدان، استفاده از تلسکوپ برای رصد اجرام آسمانی، آشنایی با نجوم و ستارهشناسی، بهرهگیری از واقعیت مجازی و فراهمکردن فضایی برای آموزش هوش مصنوعی از جمله برنامههایی است که در الگوی جدید دنبال میشود. وی تأکید کرد: افرادی که شناختی از هوش مصنوعی ندارند، باید بتوانند در محیط کتابخانه با این فناوری آشنا شوند و آموزشهای لازم را دریافت کنند. کتابخانه میتواند بستری برای دسترسی عمومی به دانش و فناوریهای نوین باشد. کتابخانه؛ از محل مطالعه تا پایگاه تولید محتوا کریمی با اشاره به ظرفیت کتابخانهها در حوزه تولید محتوای علمی و فرهنگی بیان کرد: ایجاد اتاقهای آکوستیک و فضاهای ضبط و تولید پادکست نیز در برنامهها قرار دارد تا کتابخانهها علاوه بر ارائه خدمات مطالعاتی، به مکانی برای تولید و انتشار محتوای علمی در فضای مجازی تبدیل شوند. مدیرکل کتابخانههای عمومی استان همدان همچنین از پیشبینی اتاقهای مشاوره در حوزههای مختلف خبر داد و افزود: کتابخانه نسل چهارم میتواند به محلی برای دریافت اطلاعات و راهنمایی تخصصی در موضوعات متنوع تبدیل شود و نقش یک پایگاه فرهنگی، اجتماعی و دانشی را ایفا کند. به گفته وی، طراحی اتاق بازی برای کودکان، نوجوانان و حتی بزرگسالان از دیگر بخشهای پیشبینیشده در نقشه کتابخانه مرکزی است؛ فضایی که در آن مخاطبان بتوانند با بازیهای مختلف و شیوههای بازیکردن آشنا شوند. اجرای الگوی نسل چهارم متناسب با ظرفیت هر کتابخانه کریمی با اشاره به تفاوت امکانات و فضای فیزیکی کتابخانهها تصریح کرد: اجرای تمام این بخشها در همه کتابخانهها امکانپذیر نیست و نوع خدمات و امکانات باید متناسب با متراژ، ظرفیت و شرایط هر مجموعه تعیین شود. مدیرکل کتابخانههای عمومی استان همدان با بیان اینکه در کتابخانه مرکزی به دلیل برخورداری از فضای بیشتر، امکان اجرای طرحهای متنوعتری وجود دارد، افزود: در کتابخانههای کوچکتر ممکن است تنها دو یا سه بخش از این امکانات قابل راهاندازی باشد. وی همچنین با اشاره به آغاز اقدامات در کتابخانه آزادی اظهار امیدواری کرد که با تأمین منابع و فراهمشدن شرایط لازم، سایر کتابخانههای استان نیز بهتدریج در مسیر تحقق الگوی نسل چهارم قرار گیرند. توسعه طرح در شهرستانها؛ طرحها به تهران ارسال شد مدیرکل کتابخانههای عمومی استان همدان در پاسخ به پرسشی درباره سهم شهرستانها از این برنامه تحول گفت: برای شهرستانها نیز برنامهریزی شده است و در جلسات بررسی طرح، نقشه سه کتابخانه از هر شهرستان مورد ارزیابی قرار گرفت. وی افزود: نقشهها از نظر استحکام، مدارک و سایر ملاحظات فنی بررسی و پروپوزالهای مربوط به این طرح آماده و به تهران ارسال شده است تا زمینه اجرای پروژه در شهرستانها نیز فراهم شود.
این مقام مسئول در عین حال، تأمین بودجه را یکی از عوامل تعیینکننده در تحقق این برنامه دانست و با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی و محدودیت منابع مالی بر روند اجرا تأکید کرد: تلاش مجموعه بر این است که با وجود محدودیتها، حرکت به سمت کتابخانههای نسل چهارم ادامه پیدا کند. فاصله میان طراحی و اجرا؛ مطالبهای که همچنان باقی است اگرچه برنامههای اعلامشده برای تحول کتابخانههای عمومی همدان، از گسترش خدمات آموزشی و فناورانه تا ایجاد فضاهای خلاقیت و تولید محتوا را در بر میگیرد، اما تحقق این رویکرد به تدوین برنامه عملیاتی، تأمین اعتبار و تعیین اولویتهای اجرایی وابسته است. در این میان، مشخصشدن زمانبندی اجرای طرحها در مرکز استان و شهرستانها، میزان اعتبار موردنیاز، تعداد کتابخانههای مشمول در هر مرحله و شاخصهای ارزیابی عملکرد، از موضوعاتی است که میتواند مسیر این تحول را شفافتر کند. کتابخانه نسل چهارم زمانی از مرحله طراحی و بازسازی فیزیکی عبور میکند که خدمات آموزشی و فناورانه آن بهصورت مستمر در دسترس مخاطبان قرار گیرد و میزان بهرهمندی کودکان، نوجوانان و سایر گروههای اجتماعی از این خدمات قابل سنجش باشد. از این رو، انتشار نقشه راه اجرایی و گزارشهای دورهای پیشرفت پروژهها میتواند معیار روشنی برای ارزیابی تحقق وعده تحول در کتابخانههای عمومی استان باشد.