به گزارش آفتاب صبح، حمیدرضا کشاورز، مدیر کنترل کیفی و آزمایشگاه‌های شرکت فولاد هرمزگان، در یادداشتی به مناسبت روز ملی کیفیت، با تشریح الزامات مدیریت کیفیت در صنعت فولاد، بر ضرورت تغییر رویکرد از کنترل محصول نهایی به مدیریت کیفیت در تمام مراحل زنجیره تولید تأکید کرد.

کشاورز در این یادداشت، کیفیت را یکی از ارکان اصلی رقابت‌پذیری، بهره‌وری و توسعه پایدار صنایع تولیدی دانست و نوشت: در صنعت فولاد، کیفیت مفهومی فراتر از انجام آزمون‌های آزمایشگاهی و بازرسی محصول دارد و تحقق آن مستلزم همکاری هماهنگ واحدهای تولید، کنترل کیفی، آزمایشگاه‌ها، تعمیرات و سایر بخش‌های مرتبط است.

عبور از بازرسی نهایی به مدیریت پیشگیرانه

یکی از محورهای اصلی این یادداشت، ضرورت تغییر رویکرد سنتی کنترل کیفیت و حرکت به سمت پیشگیری از بروز عدم انطباق است. بر این اساس، کنترل کیفی باید علاوه بر بررسی نتایج آزمون‌ها، با تحلیل روند داده‌ها، شناسایی انحرافات و مشارکت در بررسی علل ریشه‌ای مشکلات، زمینه بهبود مستمر فرایندهای تولید را فراهم کند.

استفاده از ابزارهایی مانند کنترل آماری فرایند، تحلیل علل ریشه‌ای، نمودارهای روند، تحلیل پارتو و ارزیابی ریسک از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات و کاهش تکرار آن‌ها کمک کند.

در این رویکرد، مدیریت کنترل کیفی از یک واحد صرفاً نظارتی و تأییدکننده به یکی از بخش‌های مؤثر در تصمیم‌سازی فنی کارخانه تبدیل می‌شود.

آزمایشگاه‌ها؛ فراتر از انجام آزمون و صدور گزارش

مدیر کنترل کیفی و آزمایشگاه‌های فولاد هرمزگان همچنین بر جایگاه آزمایشگاه‌های صنعتی به‌عنوان یکی از منابع اصلی اطلاعات فنی زنجیره تولید تأکید کرده است.

به اعتقاد وی، ارزش واقعی آزمایشگاه‌ها تنها با تعداد آزمون‌های انجام‌شده یا سرعت صدور گزارش سنجیده نمی‌شود، بلکه اعتبار نتایج، قابلیت ردیابی اطلاعات و امکان استفاده مؤثر از داده‌ها در تصمیم‌گیری‌های تولیدی اهمیت بیشتری دارد.

در همین راستا، اطمینان از صحت عملکرد تجهیزات، صلاحیت کارکنان، اعتبار روش‌های آزمون، کیفیت نمونه‌برداری و نگهداری سوابق از الزامات اساسی فعالیت آزمایشگاه‌هاست.

کشاورز همچنین استاندارد ISO/IEC 17025 را چارچوبی مهم برای اثبات صلاحیت فنی آزمایشگاه‌ها و اطمینان از اعتبار نتایج آزمون‌ها معرفی کرده است.

هوش مصنوعی و تحول دیجیتال در مدیریت کیفیت

بخش دیگری از این یادداشت به ظرفیت فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی در ارتقای نظام مدیریت کیفیت اختصاص دارد.

بر اساس این دیدگاه، یکپارچه‌سازی داده‌های آزمایشگاهی، اطلاعات سامانه‌های تولید و تجهیزات اندازه‌گیری می‌تواند امکان شناسایی الگوهای غیرعادی، تحلیل ارتباط میان متغیرهای فرایندی و پیش‌بینی برخی انحرافات را فراهم کند.

با این حال، بهره‌گیری از این فناوری‌ها به داده‌های معتبر، زیرساخت مناسب، اعتبارسنجی مدل‌ها و نظارت متخصصان نیاز دارد و خروجی سامانه‌های هوشمند نباید بدون بررسی فنی مبنای تصمیم‌های حساس تولیدی قرار گیرد.

کیفیت؛ پیوند بهره‌وری و پایداری زیست‌محیطی

در این یادداشت، ارتباط میان مدیریت کیفیت و پایداری زیست‌محیطی نیز مورد توجه قرار گرفته است. کاهش دوباره‌کاری، پیشگیری از تولید محصولات نامنطبق، بهبود بازده مواد و افزایش ثبات فرایندها از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند هم‌زمان به کاهش هزینه‌های تولید و استفاده مؤثرتر از منابع و انرژی منجر شوند.

از این منظر، مدیریت کیفیت علاوه بر تأثیر بر ویژگی‌های محصول و رضایت مشتری، در بهبود بهره‌وری منابع و کاهش آثار زیست‌محیطی فعالیت‌های صنعتی نیز نقش دارد.

سرمایه انسانی و شاخص‌های سنجش کیفیت

کشاورز در ادامه، نیروی انسانی متخصص را یکی از پایه‌های اصلی استقرار فرهنگ کیفیت در سازمان دانسته و تأکید کرده است که مسئولیت کیفیت نباید به واحد کنترل کیفی محدود بماند، بلکه تمام کارکنان باید خود را در قبال کیفیت محصول و عملکرد فرایند مسئول بدانند.

همچنین، ارزیابی عملکرد مدیریت کنترل کیفی باید فراتر از شمارش آزمون‌ها و گزارش‌های صادرشده باشد. زمان پاسخ‌گویی آزمایشگاه، میزان تکرار آزمون‌ها، روند عدم انطباق محصولات، هزینه‌های دوباره‌کاری و ضایعات، اثربخشی اقدامات اصلاحی، قابلیت اطمینان نتایج آزمون و رضایت مشتریان از جمله شاخص‌های مورد تأکید در این یادداشت هستند.
وی در عین حال خاطرنشان کرده است که تفسیر این شاخص‌ها باید با توجه به شرایط واقعی فرایندها انجام شود؛ چراکه برای مثال، کاهش تعداد عدم انطباق‌های ثبت‌شده لزوماً به معنای بهبود کیفیت نیست و عملکرد صحیح نظام شناسایی و گزارش‌دهی مشکلات نیز باید مورد ارزیابی قرار گیرد.

کیفیت؛ مسئولیتی در سراسر زنجیره تولید

مدیر کنترل کیفی و آزمایشگاه‌های فولاد هرمزگان در جمع‌بندی این یادداشت، توسعه مدیریت پیشگیرانه، تقویت توانمندی آزمایشگاه‌ها، استفاده هدفمند از فناوری‌های نوین و نهادینه‌سازی فرهنگ کیفیت را از ضرورت‌های راهبردی صنعت فولاد برشمرده است.

بر اساس این دیدگاه، کیفیت پایدار حاصل مجموعه‌ای از تصمیم‌های صحیح، فرایندهای باثبات، دانش فنی، مسئولیت‌پذیری و همکاری مستمر بخش‌های مختلف سازمان است؛ رویکردی که می‌تواند به افزایش اعتماد مشتریان، کاهش هزینه‌های کیفیت نامطلوب و ارتقای بهره‌وری در صنعت فولاد منجر شود.

کشاورز در پایان تأکید کرده است: «کیفیت را صرفاً کنترل نکنیم؛ آن را در تمام مراحل تولید بسازیم، با داده‌های معتبر بسنجیم و با بهبود مستمر توسعه دهیم.»