به گزارش آفتاب صبح به نقل از میراث‌باشی؛ بررسی قوانین کشورهای مختلف نشان می‌دهد حفاری غیرمجاز محوطه‌های باستانی در بسیاری از نظام‌های حقوقی با مجازات‌های سنگین کیفری و مالی مواجه است. در برخی کشورها، مرتکب ممکن است به حبس‌های طولانی‌مدت،حتی حبس ابد، محکوم شود و در برخی دیگر جریمه‌های نقدی سنگین، مصادره اشیای مکشوفه و تجهیزات حفاری نیز در کنار مجازات حبس پیش‌بینی شده است.
آسیا و کشورهای همسایه:
چین: حفاری غیرقانونی محوطه‌های فرهنگ باستانی و مقابر تاریخی، در موارد عادی می‌تواند سه تا ده سال حبس و جریمه نقدی داشته باشد؛ در موارد بسیار شدید، مجازات از ده سال حبس تا حبس ابد افزایش می‌یابد.
کره جنوبی: حفاری بدون مجوز در محوطه‌های فرهنگی ثبت‌شده و محدوده حفاظتی آن‌ها پنج تا پانزده سال حبس دارد. حفاری غیرمجاز در سایر مناطق نیز می‌تواند تا ده سال حبس یا جریمه‌ای تا ۱۰۰ میلیون وون داشته باشد. نگهداری، انتقال و خرید آگاهانه آثار حاصل از حفاری غیرقانونی نیز تا هفت سال حبس یا ۷۰ میلیون وون جریمه دارد.
ژاپن: ۱۰۰ هزار ین جریمه اداری دارد. برخی جرائم تخریب آثار مهم فرهنگی هم تا پنج سال حبس یا یک میلیون ین جریمه دارند.
هند: تخریب آثار حفاظت‌شده تا دو سال حبس یا ۱۰۰ هزار روپیه جریمه دارد.
بنگلادش: حفاری غیرمجاز تا یک سال حبس یا جریمه نقدی را در پی دارد.
روسیه: جست‌وجو و خارج‌کردن آثار باستانی همراه با تخریب لایه فرهنگی، در شرایط مشدد تا شش سال حبس دارد. در عمان، حفاری بدون مجوز یک تا سه سال حبس یا ۵۰۰ تا ۳۰ هزار ریال عمانی جریمه دارد. در الجزایر نیز حفاری باستان‌شناختی بدون مجوز با یک تا سه سال حبس و ۱۰ هزار تا ۱۰۰ هزار دینار جریمه مواجه است.
گرجستان: انجام عملیات در محوطه باستان‌شناسی بدون مجوز، در صورتی که موجب آسیب، تخریب یا از بین رفتن اطلاعات علمی شود: جریمه یا حبس تا ۲ سال.ارتکاب غیرعمدی همین رفتار: جریمه یا حبس تا یک سال. جریمه‌های نقدی از ۵ هزار لاری تا ۱۵ هزار لاری
ارمنستان: تا ۳ سال حبس برای حفاری غیرقانونی منجر به تخریب، آسیب یا فقدان اطلاعات باستان‌شناختی؛ تا ۵ سال در موارد مشدد
تاجیکستان: تا ۳ سال حبس برای تخریب یا آسیب به آثار تاریخی؛ ۳ تا ۷ سال برای آثار دارای ارزش ویژه؛ جریمه‌های اداری جداگانه
آذربایجان: اخطار یا جریمه ۷۰۰ منات برای اشخاص حقیقی، هزار منات برای مقامات و سه هزار منات برای اشخاص حقوقی روبه‌رو می‌شود. چنانچه حفاری به تخریب یا آسیب عمدی به آثار حفاظت‌شده منجر شود، حسب میزان خسارت و شرایط ارتکاب، مجازات کیفری تا هشت سال حبس نیز قابل اعمال است
ترکیه: حفاری یا گمانه‌زنی غیرمجاز برای یافتن آثار فرهنگی ۲ تا ۵ سال حبس همین حفاری در محلی که منطقه حفاظت‌شده یا محل حفاظت‌شده قانونی نباشد کاهش یک‌سوم مجازات جست‌وجوی غیرمجاز گنج ۳ ماه تا ۲ سال حبس،ارتکاب با هدف قاچاق آثار به خارج یا توسط اشخاص مسئول حفاظت آثار امکان تشدید تا دو برابر
▫️نکته مهم: اگر مرتکب پیش از شروع تحقیقات، آثار فرهنگی کشف‌شده را به مقام محلی تحویل دهد، دادگاه می‌تواند تا دو سوم از مجازات او بکاهد.
پاکستان: قانون فدرال حفاری بدون مجوز ۳ سال حبس و در پاکستان، خیبر پختونخوا حفاری بدون مجوز ۱۰ سال حبس و ۴.۵ میلیون روپیه جریمه
افغانستان: تخریب عمدی آثار تاریخی و فرهنگی: یک ماه تا ۱۰ سال حبس، علاوه بر پرداخت خسارت.
کشورهای عربی و آفریقایی
عربستان: حفاری یا کاوش بدون مجوز و نیز تعرض به اثر یا محوطه باستانی از طریق تخریب، تغییر، جابه‌جایی، نبش یا آسیب‌رساندن: ۳ ماه تا ۳ سال حبس و ۲۰ هزار تا ۳۰۰ هزار ریال سعودی جریمه؛ یا یکی از این دو.
کویت: حفاری بدون مجوز یک ماه تا یک سال حبس و جریمه نقدی یا هر دو را در پی دارد؛ تخریب عمدی آثار تاریخی و محوطه‌های باستانی نیز یک تا پنج سال حبس دارد.
عراق: حفاری غیرمجاز و غارت آثار باستانی: تا ۱۵ سال حبس و جریمه‌ای معادل دو برابر ارزش خسارت وارده.
عمان: حفاری بدون مجوز یک تا سه سال حبس یا ۵۰۰ تا ۳۰ هزار ریال عمانی جریمه دارد.
سوریه: گزارش‌هایی از مجازات‌های تا ۱۵ سال حبس برای برخی رفتارهای مرتبط با حفاری و غارت آثار تاریخی وجود دارد؛ با این حال، تعیین دقیق مجازات هر نوع حفاری نیازمند تطبیق با ماده قانونی مربوط است.
لبنان: در این قانون، یک ماه تا سه سال حبس و یک میلیون تا ۱۰۰ میلیون لیره لبنان جریمه نقدی یا یکی از این دو مجازات را پیش‌بینی کرده و در صورت تکرار، مجازات را دو برابر می‌کند.
اسرائیل( فلسطین اشغالی): سه سال حبس یا جریمه نقدی دارد. در صورت آسیب عمدی به آثار یا محوطه‌های باستانی، مجازات تا پنج سال حبس قابل اعمال است.
مراکش: شخص حقیقی یا حقوقی، چه در زمین خود و چه در زمین دیگری، حق انجام پژوهش، گمانه‌زنی یا حفاری با هدف کشف آثار و اشیای دارای ارزش تاریخی، باستان‌شناختی یا انسان‌شناختی را بدون مجوز قبلی اداره مسئول میراث ندارد. هر شخصی که بدون اخذ مجوز قبلی، اقدام به پژوهش، گمانه‌زنی یا حفاری کند، به مجازات زیر محکوم می‌شود: شش ماه تا دو سال حبس؛ جریمه نقدی ۱۰ هزار تا ۲۰ هزار درهم مراکش؛یا یکی از این دو مجازات.
کشورهای آفریقایی
لیبی: نقض تخریب عمدی آثار تاریخی و فرهنگی: یک ماه تا ۱۰ سال حبس، علاوه بر پرداخت خسارت. مقررات حفاظت از آثار می‌تواند با حبس و ۱۰ تا ۲۰ هزار دینار جریمه همراه باشد.
مصر: حفاری غیرمجاز و برخی جرائم مرتبط با آثار باستانی پنج تا هفت سال حبس دارد. قانون این کشور علاوه بر جریمه نقدی، مصادره اشیای مکشوفه، ابزار، ماشین‌آلات و خودروهای مورد استفاده در جرم را نیز پیش‌بینی کرده است. قاچاق آثار باستانی به خارج از کشور نیز مجازات‌های بسیار سنگین‌تری دارد.
الجزایر: نیز حفاری باستان‌شناختی بدون مجوز با یک تا سه سال حبس و ۱۰ هزار تا ۱۰۰ هزار دینار جریمه مواجه است
آفریقای جنوبی: تخلف از مقررات حفاری و حفاظت از محوطه‌های باستانی تا سه سال حبس دارد.
اروپا و آمریکا
یونان: حفاری باستان‌شناختی بدون مجوز می‌تواند تا ده سال حبس داشته باشد.
قبرس: حداکثر ۵ سال حبس حداکثر ۴۵ هزار یورو جریمه نقدی یا هر دو مجازات با هم این مجازات علاوه بر حفاری غیرمجاز، شامل تلاش برای حفاری و نیز خرید، خارج‌کردن یا معامله آگاهانه آثار حاصل از حفاری غیرقانونی هم می‌شود. آثار کشف‌شده نیز باید به مدیر اداره آثار باستانی تحویل داده شوند. فلزیاب: نگهداری یا استفاده از دستگاه فلزیاب بدون مجوز کتبی، یا استفاده از آن خارج از مناطق مجاز، می‌تواند تا سه سال حبس یا ۳۰ هزار یورو جریمه یا هر دو را در پی داشته باشد.
ایتالیا: حفاری بدون مجوز تا یک سال حبس و ۳۱۰ تا ۳٬۰۹۹ یورو جریمه دارد؛ تصاحب غیرقانونی آثار دولتی در شرایط خاص تا شش سال حبس مجازات دارد.
فرانسه: حفاری بدون مجوز حتی در زمین شخصی، ۷۵۰۰ یورو جریمه دارد. خریدوفروش آثار حاصل از حفاری غیرمجاز نیز تا دو سال حبس و ۴۵۰۰ یورو جریمه دارد.
اسپانیا: حفاری غیرمجاز می‌تواند مشمول جریمه‌های اداری سنگین شود.
پرتغال: تخریب بقایای باستان‌شناختی تا سه سال حبس یا جریمه نقدی دارد.
اتریش: نیز برخی فعالیت‌های باستان‌شناختی بدون مجوز تا ۲۵٬۴۰۰ یورو جریمه اداری در پی دارد.
انگلیس: مجازات کیفری دارد. استفاده از فلزیاب در محوطه‌های حفاظت‌شده ممنوع است. اعلام کشفیات مشمول تعریف قانونی گنجینه را ظرف ۱۴ روز الزامی کرده و عدم اعلام آن را مستوجب تا سه ماه حبس یا جریمه نقدی نامحدود می‌داند.
آمریکا: قانون حفاظت از منابع باستان‌شناختی (ARPA) برای حفاری غیرمجاز در زمین‌های فدرال و اراضی سرخپوستی، بسته به ارزش آثار و سابقه جرم، مجازات‌هایی تا پنج سال حبس و ۱۰۰ هزار دلار جریمه در موارد تکرار جرم پیش‌بینی کرده است. ضبط آثار و تجهیزات مورد استفاده در جرم نیز از ضمانت‌اجراهای این قانون است.
مجازات در دیگر کشورهای جهان:
مکزیک: مرتکب به حداکثر پنج سال حبس و ۴۵ هزار یورو جریمه نقدی یا هر دو مجازات محکوم می‌شود. استفاده غیرمجاز از فلزیاب نیز تا سه سال حبس و ۳۰ هزار یورو جریمه دارد.
در مکزیک نیز قانون فدرال آثار تاریخی و مناطق باستان‌شناختی، مجازات سنگینی برای حفاری غیرمجاز در نظر گرفته است. مطابق ماده ۴۷ این قانون، حفاری یا عملیات اکتشافی بدون مجوز مؤسسه ملی مردم‌شناسی و تاریخ، سه تا ده سال حبس و جریمه معادل هزار تا سه هزار روز جریمه قانونی دارد. همچنین مجازات افرادی که حفاری غیرمجاز را سازمان‌دهی یا تأمین مالی می‌کنند، می‌تواند تا نصف افزایش یابد.
بریتیش کلمبیای کانادا: بر اساس قانون حفاظت از میراث فرهنگی، تخریب یا تغییر غیرمجاز آثار حفاظت‌شده می‌تواند تا دو سال حبس یا ۵۰ هزار دلار کانادا جریمه داشته باشد. در برخی موارد، برای شرکت‌های متخلف نیز جریمه‌هایی تا یک میلیون دلار کانادا پیش‌بینی شده است.
استرالیا: قوانین ایالتی حفاظت از میراث بومیان، حفاری، جابه‌جایی و آسیب‌رساندن غیرمجاز به محوطه‌ها و اشیای فرهنگی را جرم‌انگاری کرده‌اند. برای نمونه، در ایالت نیوساوت‌ولز، برخی موارد آسیب عمدی به آثار و مکان‌های فرهنگی بومی می‌تواند به دو سال حبس و جریمه‌های سنگین منجر شود.
توضیح: قوانین کانادا و استرالیا در سطح استانی و ایالتی تفاوت دارند.