به گزارش آفتاب صبح، شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران (ایمپاسکو) با برگزاری دوره آموزشی سه‌روزه «کاربرد فناوری‌های پهبادی در ژئوفیزیک معدنی (UAV Mag)»، آموزش فناوری‌های نوین را در برنامه توسعه توان تخصصی مدیران و کارشناسان حوزه اکتشاف قرار داد؛ رویکردی که در صورت پیوند با پروژه‌های اجرایی و ارزیابی نتایج می‌تواند به ارتقای کیفیت مطالعات اکتشافی کمک کند.
این دوره با هدف آشنایی کارشناسان با فناوری‌های پهبادی در مطالعات ژئوفیزیک معدنی و توسعه روش‌های نوآورانه اکتشاف طراحی شد. بخش نظری آموزش در مرکز تحقیقات یزد و بخش عملی آن در معدن سرب و روی مهدی‌آباد برگزار شد تا شرکت‌کنندگان علاوه بر مباحث تخصصی، با اجرای عملیات برداشت داده در محیط معدنی نیز آشنا شوند.
از طراحی پرواز تا پردازش و تفسیر داده‌ها
مباحث آموزشی دوره طیف گسترده‌ای از مراحل اجرای مطالعات ژئوفیزیکی را دربر گرفت؛ از اصول ژئوفیزیک هوابرد و طراحی نقشه پرواز پهپاد تا برنامه‌ریزی عملیات پروازی، برداشت داده‌های ژئوفیزیکی، کنترل کیفیت و نظارت بر داده‌ها.
طراحی برداشت‌های طیفی، مدل‌سازی، پردازش و تفسیر داده‌های ژئوفیزیکی و کار با نرم‌افزار Geosoft نیز در برنامه آموزشی قرار داشت. همچنین روش‌های پیش‌پردازش، تصحیح و فیلترینگ داده‌ها و نقش این مراحل در دستیابی به نتایج قابل اتکا در مطالعات اکتشافی بررسی شد.
یکی از محورهای مهم دوره، بررسی دلایل احتمالی عدم انطباق نتایج حفاری با داده‌های ژئوفیزیکی بود. توجه به این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که داده‌های ژئوفیزیکی به‌تنهایی جایگزین حفاری و تأیید زمین‌شناسی نیستند و ارزش آن‌ها در کنار سایر شواهد اکتشافی، کیفیت پردازش و تفسیر تخصصی مشخص می‌شود.
UAV Mag؛ فناوری در خدمت افزایش دقت اکتشاف
آشنایی با فناوری ژئومغناطیس پهبادی (UAV Mag)، بررسی مزایای آن در مقایسه با روش‌های زمینی و اهمیت تلفیق روش‌های مختلف اکتشافی، بخش دیگری از محتوای این دوره بود.
در روش ژئومغناطیس پهبادی، حسگرهای مغناطیسی با استفاده از پهپاد برای برداشت داده‌های میدان مغناطیسی در محدوده مورد مطالعه به کار گرفته می‌شوند. این داده‌ها پس از کنترل کیفیت و پردازش، می‌توانند به شناسایی ناهنجاری‌های مغناطیسی و بررسی ساختارهای زمین‌شناسی مؤثر در برنامه‌ریزی اکتشاف کمک کنند.
با این حال، کارایی این روش به شرایط زمین‌شناسی منطقه، نوع و کیفیت حسگر، ارتفاع و الگوی پرواز، دقت موقعیت‌یابی و کیفیت پردازش و تفسیر داده‌ها وابسته است. ازاین‌رو، مقایسه عملکرد آن با روش‌های زمینی باید با توجه به ویژگی‌های هر پروژه و بر مبنای داده‌های قابل ارزیابی انجام شود.
در این دوره، مطالعات و رویکردهای روز دنیا در حوزه ژئوفیزیک پهبادی، نوآوری‌ها و جایگاه ایران در زمینه مدل‌سازی معکوس و تلفیقی نیز مورد توجه قرار گرفت.
مهدی‌آباد؛ از آموزش عملی تا ضرورت ارزیابی نتایج
بخش عملی دوره در معدن سرب و روی مهدی‌آباد برگزار شد و شرکت‌کنندگان با طراحی نقشه پرواز، اجرای عملیات پروازی پهپاد و برداشت داده‌های ژئوفیزیکی در محیط عملیاتی آشنا شدند.
اجرای آموزش در محیط معدنی، امکان مواجهه نزدیک‌تر کارشناسان با مراحل عملیاتی این فناوری را فراهم می‌کند؛ اما برای سنجش میزان اثربخشی آن، انتشار اطلاعات تکمیلی درباره نتایج برداشت‌ها، کیفیت داده‌های تولیدشده و نحوه استفاده از آن‌ها در مطالعات اکتشافی ضروری است.
در اطلاعات منتشرشده درباره این دوره، جزئیاتی از نتایج کمی عملیات میدانی، میزان کاهش زمان یا هزینه برداشت در مقایسه با روش‌های زمینی و تأثیر استفاده از این فناوری بر تصمیم‌های اکتشافی ارائه نشده است. بنابراین، نمی‌توان درباره تحقق چنین دستاوردهایی در این دوره یا پروژه‌های ایمپاسکو قضاوت قطعی کرد.
معیار موفقیت؛ عبور از آموزش به کاربرد عملیاتی
برگزاری دوره‌های تخصصی در حوزه فناوری‌های نوین، زمانی به ارتقای عملکرد بخش معدن منجر می‌شود که آموزش به استفاده مستمر از فناوری در پروژه‌های واقعی، ارزیابی نتایج و انتقال تجربه به سایر طرح‌های اکتشافی متصل شود.
در این چارچوب، میزان به‌کارگیری فناوری UAV Mag در پروژه‌های ایمپاسکو، مقایسه زمان و هزینه برداشت داده‌ها با روش‌های متداول، ارزیابی کیفیت نتایج و بررسی میزان انطباق تفسیرهای ژئوفیزیکی با شواهد زمین‌شناسی و نتایج حفاری، از شاخص‌هایی است که می‌تواند تصویر روشن‌تری از دستاوردهای این برنامه آموزشی ارائه دهد.
انتشار نتایج ارزیابی‌های میدانی و مشخص‌شدن برنامه ایمپاسکو برای استفاده از این فناوری در پروژه‌های آتی نیز می‌تواند به سنجش اثربخشی سرمایه‌گذاری در آموزش تخصصی و توسعه فناوری‌های نوین اکتشاف کمک کند.
این دوره در راستای توسعه دانش تخصصی نیروی انسانی، ارتقای کیفیت مطالعات ژئوفیزیکی و تقویت توان کارشناسی در تحلیل داده‌ها برگزار شد؛ مسیری که سنجش دستاوردهای آن، به ارائه شواهد عملی از کاربرد فناوری در فرایند اکتشاف مواد معدنی نیاز دارد.