به گزارش آفتاب صبح، اگر هنوز طوفان حوادث پیدر پی تلخ سالِ ۱۴۰۴ برایتان روح و روانی برای بازخوانی خاطرات میراث فرهنگی باقی گذاشته باشد، نباید فراموش کرده باشید درست تا شب حمله اسرائیل و آمریکا به خاکِ مامِ میهن عزیزمان ایران، مهمترین دغدغه مسئولان وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی این بود که موزهها را در راستای" عادیسازی شرایط" بگشایند! و در محوطهها و بناهای تاریخی نوروزگاه برپا کنند! این اقدام را اگر یک شخص سرتاپا فرهنگی انجام میداد میتوانستیم بگوییم این فرد تحلیلی از شرایط پیش رو و احتمال آغاز جنگ ندارد اما با نگاهی به کارنامه مسئولان وزارتخانه، این جماعت بیش و پیش از آن که سبقه فرهنگی داشته باشند سبقه سیاسی دارند. و واقعا مشخص نیست با کدام استراتژی و منطقی میخواستند موزهها را در چنین اوضاعی باز کنند؟
جنگ ناجوانمردانه شروع شد و زخمها و داغها یکی پس از دیگری بر تن مام وطن و ایرانیان نشست و در این میان موزهها، بناها و محوطهها و بافتهای تاریخی به عنوان نمادهای تاریخ و فرهنگ ایران زمین هم از گزند حوادث در امان نماند.
طبق آخرین اعلامهای وزارت میراث فرهنگی دستکم ۱۴۹ اثر تاریخی و موزه در ۲۰ استان کشور در جنگ تحمیلی اخیر دچار آسیب شدند که شامل پنج اثر ثبت جهانی، هفت بافت تاریخی و ۵۴ موزه است. و طبق گزارشها بیشترین آسیب در تهران پایتخت ایران شامل ۸۳ اثر شده است.
این بناها و موزهها و بافتها در حالی آسیب دیدهاند که تا همین پیش از جنگ، موزهداران و امیناموالان از غصهی احتمال بازگشایی موزهها آن هم با توجه به شرایط پیش رو و امکانات و منابع انسانی میخواستند سر به بیابان بگذارند! از سویی هر روز در رسانهها خبر تعرض به یک عرصه و حریم محوطه و بافت و بنای تاریخی به سفارش این صاحب قدرت و آن سرمایهدار و این سازمان و آن ارگان و وزارت اعلام میشد و در همه این موارد اهالی صاحبنام میراثفرهنگی زبان در کام گرفته بودند.
اما حال که بناها در جنگ آسیب دیده، سیل خروشان دلنگرانان صف کشیدهاند بدون آن که پاسخ دهند مگر از شما به عنوان چهره ماندگار میراث فرهنگی تجلیل نشده؟ مگر شما عضو شوراهای فنی و راهبردی و شورای میراث فرهنگی و موزهها و پژوهشگاه میراث فرهنگی و سمنهای ملی و بینالمللی... نبودید؟!
چگونه از جنگ ۱۲ روزه تا کنون زبان در کام کشیدید و دستکم یک بار اعتراض نکردید که با چه ریسکی وزارتخانه میخواست دوباره موزهها را بگشاید؟ چرا از جنگ ۱۲ روزه به استانهای مختلف سر نزدید و از بناها و محوطهها و موزهها بازدید نکردید و به وزیر و معاون میراثش نگفتید برای حفاظت پیشگیرانه چه باید کرد؟ جلوی شوهای بیفایده وزارتخانه را نگرفتید؟ اصلا استانها پیشکش تقریبا سه چهارم شما مگر ساکن تهران نبودید، نمیتوانستید همین بناهای داخل تهران را ببینید به وزیر و معاونانش بگویید چه خطراتی بناها را تهدید میکند و به جای باز و بسته کردن محوطهها چه باید کرد؟ در رسانهها هم نمیتوانستید مقاله و یادداشتی منتشر کنید؟ در صفحات اینستاگرامی یا تلگرامی خودتان هم نمیشد یک استوری بزنید یا پستی بگذارید؟ دستکم به دانشجویانتان میگفتید در صفحاتشان چیزی بنویسند.
این کنج عافیت، این حضور در شوراهای بیفایده و سکوتهای از سر رضا منافع چه کسانی را تضمین میکند؟ اکنون هم بدون آن که بدانید چه بر سر موزهداران و امیناموالان، مدیران، راهنمایان، یگان حفاظت و حراست موزهها و مدیران محوطهها و پایگاهها و بناهای تاریخی و کارکنان شریف این مجموعهها آمده با خیال آسوده، یک دستمال سفید گلدوزی شده بر دست گرفتهاید و بر سر زنان روز شنبه پسا اتفاقات خود را به تریبونها رسانیدهاید که وامصیبتا دشمن چنین و چنان کرد و وامصیبتا فلان و بهمان بنا و موزه چقدر آسیب دید!
که چه بشود؟ بناهای تاریخی فرو ریخته و سفره پروژههای مرمتی گشوده شده؟! شما نگران کاخ گلستانید؟ شما که مجوز ساختوساز بیخ گوش کاخ گلستان را در سال ۹۶ و ۹۵ دادهاید و تیر و ترکشهای آن تا همین سال ۱۴۰۴ هم دامان کوچه مروی و کاخ گلستان را گرفته است؟ شما نگران مجموعه صفوی اصفهان هستید؟
شماها که تا همین چند وقت پیش زبان در کام گرفته بودید آن هم در حالی که طبقات بالای عالیقاپو و میدان نقش جهان را میخواستند به بهانه فرهنگ به مراکز شبه تجاری تبدیل کنند؟ شما نگران اصفهانید که مترو از بیخ گوش مسجد جامع آن رد میشود و اطراف خیابان کمر زرین با خاک یکسان میشود و از شما صدایی در نمیآید؟ شما نگران آثار کرمانشاهید که حریم شکارگاه خسرو آن به باد فنا رفت و شهرداری هنوز اصرار به عبور تلهکابین تاق بستان دارد؟!
کارنامههایتان سیاهتر از آن است که نگران چیزی باشید! میماند یک مسئله! مرمت شو نیست،هیجان نیست، مرمت تعمیرات نیست که یک شبه و چند شبه انجام شود. ربان بریدن این مسئول و آن مسئول نیست. در این بلاتکلیفی آتشبس، بهترین کار همان حفاظت پیشگیرانه و مرمتهای اضطراری و مستندنگاری آثار است.
وزارت هم به جای برگزاری شوهای بیفایدهای همچون جشنواره چندرسانهای به باد دادن بیت المال در این شوها و... فتوگرامتریک و مستندنگاری بناهای تاریخی را انجام دهد که دستکم اگر یک بنا به هر دلیلی آسیب دید اهل فن بتوانند کاری برای آن انجام دهند.
این بساط سفره و خوان نعمت مرمت را هم جمع کنید برای مرمت اصولی باید با گروههای مختلف رایزنی کرد، فهرست استادکاران بنام را یافت، برنامهریزی و برآورد خسارت دقیق کرد. لازم باشد از گروهها و محافل علمی بینالمللی و خیرین کمک گرفت. نه این که ساکتان روز مصیب، وارثان روز پسا مصیبت شوند!